Wat je zou willen dat iedereen begrijpt als je een burn-out hebt

  • Home
  • Herstellen
  • Wat je zou willen dat iedereen begrijpt als je een burn-out hebt

Burn-out… Het is heel lastig uit te leggen aan mensen die het zelf nooit hebben ervaren. En dat zorgt nogal eens voor ongemakkelijke of ronduit moeilijke situaties. Dit zijn de dingen die je zou willen dat iedereen begrijpt over burn-out, zodat je het nooit meer hoeft uit te leggen.

Burn-out is meetbaar

 

That’s right. Hoewel de wetenschap nog even lekker met elkaar door discussieert over welke symptomen nu precies wel en niet onder burn-out vallen, zijn een aantal dingen wel goed aantoonbaar mis in je lichaam en geest. Door die wetenschappelijke discussie staat burn-out niet (meer) als ziektebeeld in de DSM (het handboek voor psychologen). Maar dat betekent niet dat het niet bestaat. Er zijn alleen zoveel verschillende klachtencombinaties dat het moeilijk is om er een eenduidige definitie aan te hangen.

Toch zijn een aantal dingen wel zeker en goed te meten.

Burn-out is totale uitputting van je systeem, lichaam en geest. Iemand met een burn-out heeft dan ook zware lichamelijke en geestelijke klachten die samenhangen met een verstoorde hormoonbalans, het falen van het immuunsysteem en zaken als geheugen- en concentratieproblemen. Ook heeft iemand met een burn-out in de meeste gevallen een heel slechte lichamelijke conditie. De veerkracht is op alle belangrijke punten van lichaam en geest verdwenen.

Dit is ook het grote verschil met overspannenheid. Bij burn-out zijn alle vaatjes leeg en faalt ook het lichaam. Overspannenheid wordt vaak omschreven als het voorstadium van burn-out, waarbij er al wel grote vermoeidheid, concentratie- en geheugenproblemen spelen, maar het lichaam nog wel functioneert.

 

Wil jij minder stress in je leven?

Download dan hier GRATIS de 3-daagse e-cursus Rust in je Hoofd

 

Nee, je ligt niet ‘lekker te Netflixen’ terwijl iedereen hard werkt…

 

Als iemand echt met een burn-out thuis zit, is het leven een hel geworden. De meest normale dingen zijn opeens een grote overbelasting voor lichaam en geest. Je kunt niet meer nadenken en als je al nadenkt is het een soort koortsachtig piekeren.

Even naar de supermarkt is een helse tocht waar je doodvermoeid van terugkomt. Ik ken talloze verhalen van mensen die met hun boodschappen lijstje in de Appie of de Jumbo staan en ter plekke weer rechtsomkeert maken. Het geluid van de koeling klinkt opeens als een zoemende mug in hun oren. De lettertjes op het boodschappenlijstje dansen over het papier. Angst en paniek slaan toe. Het koude zweet breekt uit. Trillen, hyperventileren… En dat allemaal door een simpel wandelingetje naar de winkel.

Ook de televisie is vaak teveel. De felle kleuren, snel wisselende beelden, geluiden… Iemand met burn-out heeft geen filters. Dat komt dus doordat alle systemen falen, zoals hierboven beschreven. Dus wat een normaal mens als ‘leuk’ en ‘prettig’ ervaart, kan voor een burn-outer veel te heftig en teveel zijn.

 

Je bent er niet bovenop met even een weekje rust

 

“Ga anders even lekker een week op vakantie naar Tenerife. Heeeeerlijk en ook in deze tijd van het jaar nog goed te doen!” Dit soort goedbedoelde adviezen krijgen veel burn-outers van mensen in hun omgeving maar al te vaak te horen.

Of mensen willen je meenemen naar een dagje sauna of een weekendje Drenthe, ‘omdat je daar zo lekker van uitrust.’ Het is zo lief bedoeld. En echt, je bent super blij met de betrokkenheid van deze lieve vrienden en familie. Maar ondertussen kun jij je nog niet eens voorstellen dat je de voordeur uit gaat, laat staan in een vliegtuig stapt of auto stapt om vakantie te vieren.

Het is al een prestatie als je de dag niet doorbrengt met het dekbed over je hoofd getrokken en je een beetje fatsoenlijk eet. Herstellen van burn-out gaat over langzaam maar zeker weer energie opbouwen, oude ongezonde patronen ontmantelen en met betere overtuigingen in het leven komen te staan. Als je wat verder in je herstel bent kan een rustige vakantie natuurlijk wel extra helpen met bijtanken, maar het is niet dé oplossing.

 

Wil jij minder stress in je leven?

Download dan hier GRATIS de 3-daagse e-cursus Rust in je Hoofd

De kleinste dingen kunnen een paniekaanval triggeren, en dat is slopend

 

Mensen die dichtbij je staan willen je vaak heel graag helpen en ze voelen zich machteloos. Dan kickt het instinct in van ‘dingen regelen’ en komen ze met lieve, leuke ideetjes om je te helpen. Waardoor jij júist in de paniek schiet.

Mijn moeder vertelde me dat zij en mijn vader eens spontaan in de auto waren gesprongen om me te helpen met mijn wasmachine (die had het begeven). Ze belden me een kwartiertje voordat ze aankwamen. Ik ging he-le-maal over de zeik. Nu ik weer gezond ben kan ik me er niets meer bij voorstellen, maar in dat moment raakte ik totaal in paniek. Ik had een beetje een dagritme voor mezelf. Hield van de lange uren stilte om me heen en had zelf al iets geregeld voor de wasmachine (twee dagen later). Zo lang alles volgens een straks schema ging, kon ik net een beetje functioneren. Maar de kleinste verandering veranderde me in een klein trillend wezentje.

Achteraf zei mijn moeder dat dit het eerste moment was waarop ze pas echt begreep hoe slecht het met me ging. Ze zijn toch langsgekomen. Slechts een halfuurtje. En ik heb dat hele halfuurtje trillend en huilend in een bolletje opgerold in mijn stoel doorgebracht. En ondertussen voelde ik me vreselijk schuldig, want ik wilde ze graag thee en koekjes aanbieden, maar ik had totale kortsluiting en geen idee meer hoe dat moest.

Maar ook hele kleine dingen, zoals een onverwacht geluid op straat of een telefoontje of smsje van een bezorgde collega kan iemand met burn-out al hartkloppingen bezorgen.

 

Wil jij minder stress in je leven?

Download dan hier GRATIS de 3-daagse e-cursus Rust in je Hoofd

 

Je weet niet wanneer je terugkomt op het werk

 

Burn-outherstel is een grillig proces. Het kan lange tijd goed gaan, waarbij je steeds weer een beetje meer kunt. En dan opeens merk je dat je ‘onderuit gaat’. Je energieniveau daalt weer of je hebt een paniekaanval.

Veel werkgevers, collega’s en (helaas) ook Arbo-artsen denken dat burn-outherstel in een soort lineaire opwaartse beweging gaat. Vorige week kon je twee uur werken? Mooi, dan doen we deze week vier uur. Dat is echter niet hoe het gaat.

Iemand met burn-out werkt aan veel dingen tegelijk. Cognitieve capaciteiten, lichamelijke conditie, balans en regelmaat, weerstand, om maar een paar componenten te noemen. Het is vrijwel onmogelijk om met al die dingen tegelijk heel precies bezig te zijn en alles altijd goed te doen. Er zullen schommelingen voorkomen. Iemand noemde het eens een Echternachse processie: twee stappen vooruit, eentje achteruit. Als werkgever, maar ook vriendenkring en tsja… Arbo-arts, moet je daar voor open staan. Het is niet anders.

 

… En je wordt waarschijnlijk nooit meer ‘de oude’

 

Let’s face it. Er zaten heel veel leuke kanten aan je oude leven. Misschien zou je nu zelfs wel weer af en toe willen kunnen genieten van een toffe borrel met collega’s of een weekendje weg met vrienden. Maar dat waren de krenten in de pap.

Jij weet dat de ‘oude ik’ zichzelf structureel voorbij liep. Nooit nee tegen mensen zei. Of altijd het gevoel had aan een perfect plaatje te moeten voldoen. Je wilde meedoen, resultaten behalen of je werd misschien wel continu overvraagd door anderen en durfde niet goed een tegengeluid te laten horen….

Allemaal ongezonde patronen waarmee je meer voor anderen en de buitenwereld deed, dan voor jezelf. Burn-out is een intensieve periode in je leven. Heel vaak zwaar en eenzaam. Maar je leert ook ontzettend veel. Over wie je bent. Waar je plezier en ontspanning uit het leven kunt halen, en wat je nu werkelijk echt graag doet.

Dat betekent dat je in de ogen van sommige mensen ook enorm gaat veranderen. Je wordt nooit meer ‘de oude’. En dat wil je ook helemaal niet. Want jouw ‘nieuwe ik’ is meer zichzelf, zegt vaker nee tegen dingen die niet passen, en heeft meer liefde voor zichzelf. (Enne… geen zorgen, die leuke borrels en weekendjes weg komen heus ook weer terug in je leven. Maar dan alleen als het echt bij je past en met mensen waar je energie van krijgt).

De nieuwe ik geeft een stuk minder om uiterlijkheden en het oordeel van anderen. En dat is maar goed ook!

 

 

Wil jij minder stress in je leven?

Download dan hier GRATIS de 3-daagse e-cursus Rust in je Hoofd

 

Want fuck de prestatiemaatschappij

 

Dit is een inzicht dat veel mensen met burn-out na enige tijd opdoen. Je komt tot de ontdekking dat je in een volledig dolgedraaide prestatiemaatschappij leeft. En daar wil je niet meer aan meedoen. Het liefst schud je ook andere mensen hierover wakker.

Wie heeft er eigenlijk bedacht dat we allemaal op onze tenen moeten lopen. We lijken wel een bende uit de hand gelopen stokstaartjes met zijn allen. Altijd om ons heen aan het kijken. Altijd op onze hoede. Er moet altijd weer een tandje bij. En moet het niet van een ander, dan moet het wel van onszelf.

Wat voor een wereld zetten we neer voor de kinderen van nu en morgen, als het nooit eens goed is zoals het is? Wanneer je moet vechten om gezien en gehoord te worden? Als het summum van een ‘gelukt kind’ een goed rapport en ten minste twee hobbyclubjes is? En je likes op facebook verzamelt om je goed te voelen?

Ga iets doen wat je ziel beweegt. Wees creatief. Nee, je hoeft niet te gaan macrameeën (mag wel). Ook als je analytisch ingesteld bent kun je creatief zijn. Iets creëren betekent simpelweg bouwen aan iets waar je zelf in gelooft en gelukkig van wordt. Iets maken dat uit je hart komt. Of dat nou een mega gedetailleerd spreadsheet is of een kleurrijk olieverfschilderij.

En laten we dan tot slot in godsnaam ophouden te denken dat iedereen als hetzelfde uniforme pakketje uit de schoolfabriek moet komen rollen. Allemaal havo of vwo met hoge cijfers of toch tenminste een voldoende op alle vakken. Wat is er mis met heel erg goed zijn in een of twee dingen en daar echt voor kunnen gaan? Op universitair niveau of MBO, dat maakt niet uit.

We hebben namelijk iedereen nodig. Stratemakers, kunstenaars, wetenschappers, filosofen, toneelmakers, accountants, advocaten, clowns, hoveniers, dierenartsen, tandartsassistenten, groenteboeren, schrijvers, projectmanagers en leerkrachten.

Omdat we willen kunnen leven, eten, spelen, genieten, denken en ons ontwikkelen. We willen geïnspireerd raken door een goed boek. Vervoerd worden door een toneelstuk. Genieten van een prachtige tuin. Ons gebit keurig bijgehouden hebben. Een advocaat kunnen inschakelen als we het zelf niet meer weten. En God weet dat ik de accountants van deze wereld dank op mijn blote knietjes dat ik de belastingaangifte niet elk jaar zelf hoef te doen…

 

Kunnen we alsjeblieft van prestatiemaatschappij naar waarderingsmaatschappij gaan? Alsjeblieft? Gewoon collectief gedag zeggen tegen onze ‘oude ik’ die altijd maar meer, verder, beter wilde. En onze ‘nieuwe ik’ omarmen, waarbij er meer ruimte komt voor onderlinge verschillen en waardering voor alle kleuren, variaties en talenten van mensen.

 

Liefs, Nien

 

 

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

Mooi beschreven weer…had eigenlijk een vraag..nu 3 maanden na ik ben ingestort gaat het echt wel een stuk beter..Maar sinds een paar weken ben ik juist snachts behoorlijk gespannen, gisteravond zelfs weer zo erg als in het begin..toch teveel hooi op mijn vork genomen? (..t is lastig heb 5 kids met zo allemaal hun zorgjes en behoeften..) wat is de reden dat juist snachts / savonds laat dit opspeelt?

Balen joh, dat het weer minder gaat. Wellicht krijg je door je dag heen onvoldoende ontspanning/me-time. Dat zal ook niet meevallen met vijf kinderen, maar mogelijk kun je iets voor jezelf organiseren als de kinderen naar school zijn en/of in overleg met je partner of een vriendin? Sterkte!

Zeer goed geschreven. Het is zo herkenbaar, alle facetten komen aan bod. De hel waar je doorheen moet, het onbegrip van de buitenwereld en de gevolgen voor de rest van je leven. Het is voor mij inmiddels vier jaar geleden dat ik “omviel”. Het kostte mij uiteindelijk zelfs mijn baan. Ondertussen ben ik aardig opgeknapt, maar weer helemaal de oude? Nee, dat niet en dat verwacht ik ook niet meer. Kan wel makkelijker “nee” zeggen en denk wat meer aan mijzelf. Ook dat is een leerproces waar iedereen mee te maken krijgt.
Met de laatste alinea ben ik het volmondig eens. Als je zo hard moet werken om te kunnen (over-) leven dat je geen leven meer overhoudt, waar zijn we dan eigenlijk mee bezig?

Geraakt, geroerd. Dank lieve Nienke voor je heldere verhaal!

Ja laten we elkaar eens gaan waarderen ipv afbranden. Iedereen blij en een stuk gezonder.

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)