De arbeidsmarkt en werknemer van de toekomst

toekomst arbeidsmarkt

Vanuit mijn rol als Career Service officer wordt me vaak gevraagd hoe ik de toekomst van de arbeidsmarkt inschat, en hoe je als werknemer een succesvolle toekomst voor jezelf kunt verzorgen. Vaste contracten zijn tegenwoordig schaars, en onlangs is het aantal jaar dat een werknemer met een tijdelijk contract bij een werkgever kan blijven teruggeschroefd van drie naar twee jaar. Een maatregel die bedoeld is om werknemers eerder aan een vast contract te helpen. Maar eerlijk gezegd zie ik dat niet zo snel gebeuren. Mijn inschatting is dat werknemers simpelweg nog sneller op zoek zullen moeten naar een andere baan. Hoe kun je daar als werknemer mee omgaan?

Flexibilisering van de arbeidsmarkt

Het UWV schrijft in haar arbeidsmarktprognose voor 2015 – 2016 een toename in de zogeheten flextrend: veel tijdelijke contracten en job-hoppen. Met name onder jonge werknemers. Ouderen hebben vaak al een baan van langere duur, en omdat zij in de laatste fase van hun loopbaan zijn kiezen ze daarnaast ook makkelijker voor zekerheid. Jonge werknemers hebben geen keuze en worden per definitie geconfonteerd met flexcontracten (waaruit dan in een enkel geval een vast contract kan voortvloeien).

Geen vaste contracten meer

Het vaste contract was altijd de heilige graal. Met een werkgever die jou een vast contract gaf zat je gebeiteld. Het betekende dat de werkgever in jou wilde investeren en dat je verzekerd was van inkomen. Is dat nog wel zo? Hoewel een ‘vaste’ werknemer meer rechten heeft dan een tijdelijke werknemer, is het tegenwoordig met het versoepelde ontslagrecht makkelijker voor een werkgever om een medewerker te laten gaan. In dat opzicht is een vast contract dus lang niet meer zaligmakend.

Investeren in je eigen toekomst

Dat klinkt allemaal misschien een tikje deprimerend, maar ik ben het zelf inmiddels als iets positiefs gaan zien. Zeker nu de economie aantrekt en het aantal vacatures toeneemt.  Het vraagt echter wel om een ‘ mindshift’. Dat zal ik uitleggen. Ten eerste moet je af van een aantal oude denkpatronen, namelijk:

  • Een vast contract betekent dat ik het goed gedaan heb (en geen vast contract is een teken van falen)
  • Mijn toekomst is pas zeker als ik bij een werkgever kan blijven
  • De groei van mijn carrière is lineair (van werknemer naar manager naar directeur)
  • Als ik maar lang genoeg ergens blijf kom ik vanzelf in hogere lagen van de organisatie terecht

In plaats daarvan is het belangrijk dat je als volgt naar jezelf gaat kijken:

  • Jij bent je eigen product, niet het product van een onderneming
  • Als zodanig heb je uitgebreid de vrijheid om te investeren in de persoon en arbeidskracht die je zijn wilt
  • In onze huidige economie verdwijnt de scheidslijn tussen jouw persoon en de arbeidskracht die je bent steeds meer, zeker naarmate je hoger opgeleid bent.
  • En dit is het goede nieuws: gelukkig maar! Want je kunt dus zijn wie je wilt zijn
  • De kans dat je carrière zich in een rechte lijn omhoog naar de top zal ontwikkelen is klein. Zowel mensen als organisaties zijn daar niet meer op ingericht. Er komt meer ruimte voor zogeheten ‘situational leadership’. In verschillende situaties nemen verschillende mensen de leiding, afhankelijk van wat er op dat moment nodig is.

De echte mindshift zit hem er in dat dit hele pakket ook betekent dat je zelf verantwoordelijkheid moet nemen voor je ontwikkeling. Niet kijken naar een baas om de komende vijfentwintig jaar jouw pad voor je uit te stippelen, maar zelf het voortouw nemen. Investeer in je eigen geest. Lees boeken. Ga naar congressen over onderwerpen die je interesseren en leer nieuwe mensen kennen in dat vakgebied. Ontwikkel je eigen unieke perspectief, methode of product. Dat geldt voor ieder vakgebied. Van koekjes bakken tot het bankwezen en coaching.

In de traditionele economie was lineaire economische groei gekoppeld aan een lineaire groei in banen. Inmiddels komen er steeds meer vrouwen en ouderen op de arbeidsmarkt, zijn er flex- en deeltijdcontracten en neemt het aantal ZZP’ers toe. Er is sprake van economische groei, maar ook van nieuwe economische structuren. Hoe dat zich verhoudt tot de invulling van banen is nog maar de vraag. Het is in ieder geval zeker dat mensen veel meer verschillende rollen tegelijkertijd op zich nemen en daartussen schakelen (verschillende kanten van hun persoonlijkheid voeden). Denk aan een deeltijdbaan voor een basisinkomen, een gedeelte ZZP-werk en daarnaast een hobby, vrijwilligerswerk, mantelzorg of gezin.

carrière maken

Zie je carrière als een speeltuin, een klimrek in plaats van een ladder. Geef jezelf ruimte om te klauteren en tuimelen. Laat je door anderen omhoog helpen en geef op jouw beurt weer een ander een zetje. Dat sluit weer mooi aan op de netwerkeconomie en deeleconomie waar we nu steeds meer naartoe groeien.

De adviezen die ik je wil meegeven om ‘de nieuwe arbeidsmarkt’ in je voordeel te laten werken zijn als volgt:

  • Zet een percentage van je salaris opzij als cursus- en boekengeld om jezelf te blijven ontwikkelen.
  • Kies werkgevers waar je optimaal de kans krijgt om je verder te professionaliseren, door de inhoud van het werk of de mogelijkheden die je krijgt om verder te studeren / leren.
  • Vind uit wat je graag doet. Zekerheden in de traditionele zin bestaan steeds minder. Daarom is het een goed idee om te werken aan iets waar je in gelooft. Dat maakt het makkelijker om door te zetten in moeilijke tijden en kansen te zien in een bepaald vakgebied. Ook maakt het jou aansprekender voor opdrachtgevers en werkgevers als je met passie spreekt en vanuit oprechte interesse iets van een onderwerp af weet.
  • Zoek niet naar goedkeuring van buitenaf. Wacht niet op schouderklopjes in de vorm van promoties, opslag of een vast contract. Sta op je eigen benen, bepaal je eigen waarde en investeer in die waarde vanuit je eigen overtuigingen.
  • Een heel krachtige quote van Eric Thomas vind ik: ‘Ik heb een simpele vraag voor je. Geloof je dat je op een dag niet zult leven in een wereld die je gegeven is, maar in de wereld waar je van droomt?’ Ik interpreteer dat als: ga je genoegen nemen met wat je (vaker niet dan wel) gegeven wordt? Of ga je het zelf creëren?
  • Tot slot: beschouwingen en visies zijn mooi en belangrijk om je koers uit te zetten. Maar actie ondernemen is belangrijk om daadwerkelijk op de plaats van bestemming te komen.

 

 

 

 

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

[…] Hoe je dat kunt vormgeven kun je lezen in het artikel van Intermediair en ook in mijn artikel over de werknemer en arbeidsmarkt van de toekomst. […]

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)