Heb ik een burnout? Zo ga je ermee om

heb ik een burnout

Denk je dat je een burnout hebt of overspannen bent en wil je weten wat je nu moet doen? Het is belangrijk dat je goed voor jezelf en de mensen om je heen inzichtelijk maakt wat je voelt. Daarna kun je gaan beginnen met herstellen en tot rust komen. Ik geef je een aantal concrete tips voor de eerste stappen om je beter te gaan voelen.

Schrijf al je klachten op

Het opschrijven van al mijn klachten was voor mij de eerste stap om mezelf serieus te nemen. Opeens zag ik in vierentwintig regels onder elkaar alles waar ik last van had. Het was een heel A4-tje vol. Kleine en grote klachten, kris kras door elkaar. De volgorde maakt dus ook niet uit. Het was heel confronterend om het allemaal op te schrijven, maar het luchtte ook op. Voor het eerst gaf ik bestaansrecht aan alles wat ik meemaakte.

Daarnaast helpt het rustig alles opschrijven van je klachten ook om je situatie duidelijk te maken aan je huisarts, psycholoog en werkgever.

Maak een afspraak met de huisarts

Je leest dit artikel waarschijnlijk niet voor niets. Je zoekt naar aanknopingspunten om uit dit rotgevoel te komen. De belangrijkste stap is daarbij professionele hulp zoeken. Maak een afspraak met de huisarts, neem je lijst met klachten mee en zeg dat je het gevoel hebt dat je structureel overbelast bent en hulp nodig hebt om te herstellen. Een goede huisarts neemt je serieus. Als er de eerste keer niet naar je geluisterd wordt (sommige huisartsen zijn nu eenmaal helaas van de oude stempel en geloven nog niet in burnout), maak een afspraak met een andere huisarts.

Sowieso heb je het recht om een doorverwijsbriefje te vragen voor een psycholoog, dus daar kun je in ieder geval op aandringen. De psycholoog kan namelijk als enige écht de diagnose burnout stellen. Daar zijn speciale vragenlijsten voor.

Maak een afspraak met een psycholoog

Zoek op internet naar een goede psycholoog bij jou in de buurt. Je wilt iemand hebben die een BIG-registratie heeft. Je kunt ook voordat je naar de huisarts gaat telefonisch of per e-mail overleggen met de psycholoog. Denkt die dat je een eerstelijns of tweedelijns indicatie nodig hebt? Vaak duurt burnout herstel wat langer door de zwaarte van de burnout klachten. Dan kom je automatisch in een langer traject en is een verwijzing naar de gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg (tweede lijn) het meest voor de hand liggend.

Bedenk ook dat wat een prettige psycholoog voor de een is, misschien niet de juiste persoon is voor een ander. Kijk daarom wat die persoon over zichzelf vermeld op de website, of je een goed gevoel hebt bij de foto van de psycholoog en hoe hij / zij overkomt aan de telefoon. Het is helemaal in orde als je toch besluit een ander te willen zoeken. Je gaat immers veel persoonlijke dingen vertellen. Dat wil je wel doen bij iemand bij wie jij je goed voelt.

In overleg met je huisarts / psycholoog: meld je ziek

Als de psycholoog of huisarts aangeeft dat het zeer waarschijnlijk of zeker is dat je een burnout hebt, overleg dan of het verstandig is dat je een periode thuis blijft en zo ja, hoe lang. Ik kreeg in eerste instantie te horen dat ik twee weken thuis moest blijven. Mijn herstel duurde echter lang, en de periode van thuisblijven is uiteindelijk een behoorlijke tijd verlengd. Pas na twee maanden begon ik weer met het opbouwen van werk.

Stel je omgeving op de hoogte

Ik schreef een lange brief aan vrienden. Had eindeloze gesprekken met mijn vriend en ouders. Sommige mensen snapten het en sommige niet. Of ze snapten het maar half. Of ze begrepen niet waarom ‘het nog steeds niet over was’. Hoe dan ook: stel iedereen die belangrijk voor je is op de hoogte op de manier die nodig is (ja, dat kost extra energie. Maar uiteindelijk levert het veel op).

Heb je kinderen? Leg dan uit dat papa de komende tijd wat vaker een middagdutje op de bank doet. Haal het voorbeeld aan van toen jullie die lange boswandeling gingen maken en je oudste dochter echt niet meer verder wilde lopen, toch door moest en uiteindelijk als een blok in slaap viel toen ze thuis kwam: papa voelt zich ook zo en heeft heel veel dutjes nodig om bij te komen. Dat is misschien pijnlijk, maar kinderen pikken veel op (juist van de energie en gevoelens van anderen) en hebben toch wel door dat er iets speelt. Zo help je ze om wat met de situatie te kunnen.

Veel met je geliefde praten over wat er nodig is en hoe jij je voelt (maar ook hoe de ander zich voelt) is absoluut noodzakelijk om de relatie gezond te houden en jou vooruit te helpen in je herstel.

Vrienden kun je een e-mail sturen, met de boodschap dat het al een tijdje niet zo goed met je gaat (je kunt dan je klachtenlijstje gebruiken om uit te leggen wat je voelt) en je misschien een tijdje van de radar bent / niet altijd even snel reageert op hun berichten.

heb ik een burnout

Overspannen? Creëer onmiddellijk een rustige omgeving voor jezelf

Je bent zo ver over al je grenzen heen dat je nu rust nodig hebt om tot jezelf te komen, weg van alle prikkels waardoor je in de burnout bent gekomen. Je privé-omgeving kan een rol spelen in die prikkels. Besef daarom dat je (tijdelijk) niet meer de persoon bent die je graag wilt zijn. Het is prima om een tijd te stoppen met feestjes, borrels, gezelligheden.

Ik zat zo diep in mijn burnout dat alles behalve in bed liggen en in mijn eentje thee drinken op de bank al teveel kon zijn. Als er onverwacht een hond begon te blaffen kon ik al zo erg schrikken dat ik in een paniekaanval belandde. En ik dissocieerde, wat inhoudt dat het voelt alsof je de wereld door matglas ziet. Een wazig, dof gevoel in mijn hoofd. Alsof ‘ik er niet helemaal bij was’. Vergelijk het met de wazigheid die je van een kater kunt hebben. En dan de hele dag, iedere dag.

Om die redenen was het heel belangrijk dat ik heel voorzichtig met mezelf deed. De eerste twee maanden voelde het alsof ik van glas was, zo voorzichtig was ik. Tripjes naar de supermarkt plande ik in, met ruim rust van tevoren en ook erna. De dagen dat ik naar de supermarkt ging deed ik verder niet zoveel.

Creëer dus een omgeving die jou rust geeft en zo weinig mogelijk extra heftige prikkels. Geen harde, heftige muziek, lange treinreizen of spannende films. Maar veel slapen, rustige muziek, een fijn boek en kopjes thee.

Doe elke dag iets wat ontspant

Dat brengt me meteen op het volgende punt. Het heet niet voor niets: overspannen zijn. Je bent enorm opgedraaid. Dat veertje moet weer langzaam ontspannen. Zorg dat je dagen draaien om je ontspanningsmomenten. In plaats van taken te doen en dingen die ‘moeten’, deel je nu heel bewust je dagen zo in dat je lange periodes achter elkaar iets doet wat voor jou ontspannend is. Ik schafte een hangmat aan. Misschien is het voor jou tuinieren. Een boek lezen of computerspelletje spelen.

Wat ik sterk wil afraden is alles waar geweld in voorkomt. Ook al vond je horrorfilms, gangsterrap / hardcore of thrillerschrijvers altijd heel leuk. Deze zaken zijn ontworpen om je op te fokken. Om adrenaline aan te maken, en dat is nu precies waar je op dit moment teveel van hebt. Die hartkloppingen, het gestresste gevoel, de paniekgevoelens en plotselinge heftige emoties? Allemaal powered by adrenaline.

Vind daarom ‘zachtheden’: een leuke komedie, mooie rustige muziek (Enaudi!) of The Sims in plaats van Call of Duty.

Blijf dicht bij jezelf

Niemand kan voor jou voelen wat je voelt. Niemand kan jouw herstel voor je regelen. Een ander kan je hooguit probéren te begrijpen en hier en daar wat helpen. Soms heeft juist iemand waarvan je het niet had gedacht (tijdelijk) geen begrip voor je. Dat kan een klap in je gezicht zijn. Misschien maakt het je aan het twijfelen en denk je dat jij je aanstelt. Het kan zelfs zijn dat een professional je niet begrijpt (huisarts, Arboarts, personeelsfunctionaris).

In die momenten is het van belang dat je dicht bij jezelf blijft en je burnout klachten serieus neemt. Overspannen zijn komt in veel verschillende gedaantes. De een vermagert enorm, zoals ik. Maar laatst sprak ik een jongen die juist enorm was gaan eten en veel te veel sliep als reactie op de heftige stress. Zijn lichaam dacht waarschijnlijk: zoveel mogelijk energie bijtanken. Terwijl het mijne alleen maar in een noodtempo alle energiereserves erdoor joeg in een poging de snelheid van de stress en taken bij te houden.

Op dezelfde manier kan het zijn dat je een goede dag hebt en er opeens een aantal dingen lukken, zakelijk en privé. Een ander denkt dan misschien dat je er bovenop bent, of in ieder geval een heel stuk verder. Misschien denk je dat op dat moment zelf ook wel. En dan is het een week later opeens toch weer even zwaar en moet je mensen uitleggen dat het je deze keer niet lukt om de boodschappen te doen, een spreadsheet te maken, of naar een koffieafspraak te gaan.

heb ik een burnout

Blijf dicht bij jezelf. Wat vandaag lukt is winst. Wat niet lukt, lukt niet. Alleen op die manier met je energiebalans omgaan helpt je uiteindelijk om echt en volledig te herstellen. Dat betekent misschien dat je mensen vaak teleur moet stellen. Dat je vaker dan je wilt nee moet verkopen en vaker dan je energie hebt moet uitleggen hoe je ervoor staat. Toch is het de enige manier. Als je tegen de stroom in doet wat een ander verwacht, zak je vroeg of laat opnieuw weg.

Tot slot wil ik je wel meegeven dat je geen paniek hoeft te hebben als je over je grenzen bent gegaan en nu weer een paar stappen terug moet zetten. Herstellen van burnout is nu eenmaal een beetje ‘twee stappen vooruit, eentje achteruit’. Waardeer jezelf voor het feit dat je die ene stap winst hebt. Besef dat je soms een stap terug moet zetten om vooruit te komen. Over je grenzen gaan hoort bij het leerproces. Zo lang je het maar inziet en weer terugschakelt als je voelt dat je te ver bent gegaan.

 

Ben je bang dat je overspannen bent? Of heb je tips voor iemand die overspannen denkt te zijn?

 

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

Mooi 🙂
Heb je tips om het aan je ouders te vertellen?

Hi Nienke,

Bedankt voor dit artikel. Het zet me even met beide benen op de grond. Ik ben vandaag 4 weken geleden ”ingestort” en heb toen op mijn werk aangegeven dat het zo niet langer kan (het was eigenlijk mijn vriend die zei dat het zo niet langer kon). Ik heb dagen gehuild en gebaald dat ik me zo voelde en mezelf niet was. Ik had last van mijn schouders, hoofdpijn, moeheid, een waas voor mijn ogen, slechte concentratie, vergeetachtigheid en veel, veel huilen. Mijn leidinggevende reageerde gelijk, regelde een coach voor en stelde voor dat ik 3 dagen zou gaan werken ipv 5. Ik ben in totaal 2 dagen echt thuis geweest nadat ik instortte en ook tijdens die dagen ben ik constant bezig geweest met hoe ik het op moet lossen. Echte rust is er dus nooit geweest, al had ik het gevoel dat ik tijdens het Hemelvaartsweekend aan het opkrabbelen was. Ik gunde het me toen ook om te genieten, omdat iedereen vrij was.

De eerste week na mijn instorting heb ik het werken opbouwend (eerst 2 uur, toen 5 uur en toen 6 uur) gedaan en ben ik naar de coach gegaan. Dit gaf me een goed gevoel, maar ik viel nog wel makkelijk terug in mijn verdriet (dat ik mezelf niet was, dat ik niet meer zo kon genieten, dat het allemaal zo langzaam ging) en daardoor raakte ik in paniek. Ik bleef met het werk in mijn hoofd zitten en er stress van ervaren. Mijn coach zei dat ik alles op 70% moest gaan doen, maar ik wist niet waar deze grens lag. De huisarts schreef me kalmeringspilletjes voor. Een psycholoog mocht, maar ze wilde voorkomen dat dit zou botsen met de coach. Ik was het hier mee eens en voel me prettig bij de coach.

In de week van Hemelvaart ging ik weer als een gek 2 dagen van 8 uur werken, want ik had deze week maar 2 ipv 3 dagen om te werken en ik leek weer even terug te zijn op het oude patroon. Ik dacht nog: ik moet niet zo denken, maar ik ging weer op de automatische piloot. Met als gevolg dat ik woensdagavond en donderdag kapot was. Gelukkig was het een lang weekend (donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag). Op vrijdag had ik twee migraine aanvallen (op weg naar het strand en toen we weer thuis waren en relaxt tv aan het kijken waren). Ook de rest van het weekend bleef ik koppijn houden. Vervolgens heb ik ook op dinsdag en woensdag weer 2 dagen 8 uur gewerkt. Ik was nog steeds in standje racen en dacht steeds oh, dat kan ik ook nog wel doen. Als ik thuis kwam lag ik als een bejaard vrouwtje in de bank, mijn lichaam voelde als lood en mijn hoofd bonkte. Ik zei op het werk tegen collega’s dat ik erg zoekende was in wanneer ik moet stoppen, ik wilde eigenlijk iemand die tegen mij zou zeggen je werkt van zo tot zo laat en niet meer en niet minder.

Uiteindelijk mocht ik donderdag naar de bedrijfsarts. Daar had ik een erg fijn gesprek en zij stelde eerste 3 x 2 uurtjes voor. Dit vond ik te weinig, dus schaalde we het op naar 4 uur. Ze gaf aan dat de vrije dagen die ik heb mag zien als geoorloofde vakantiedagen en echt leuke dingen moet gaan doen. Toen ik volgende dag met mijn baas over had, gaf hij aan dat ”mijn ziekte” niet wordt begrepen en zei hij dat hij 4 uur eigenlijk te weinig vind. Hij stelde 3 x 5 uur voor en 1 uur op mijn vrije dagen. Ik stemde hier eerst positief mee in, maar toen ik thuis kwam en er met mijn moeder over belde merkte ik dat ik me bedacht voor wie ik het dan deed, voor mezelf of voor mijn werk. Mijn verantwoordelijkheidsgevoel en plichtsbesef kwam weer boven water. Daarnaast maakte me erg druk over de werkzaamheden die ik moest gaan doen. Ik deed nog maar 1 project van de 10 die ik voorheen deed, maar dat ene project zou in 3 halve dagen ook niet haalbaar zijn. Ik begon me erg druk te maken en te malen. Uiteindelijk spraken mijn moeder en ik af dat het beter zou zijn als ik het advies van de bedrijfsarts gewoon zou volgen, maar diep van binnen bleef ik malen over de werkzaamheden. Uitgeput ging ik naar bed en de volgende dag werd ik met ”een kater” wakker. Ik heb die dag veel geslapen en had ontzettende hoofdpijn.

Op zondag ging het redelijk en genoot ik van de activiteiten die ik deed (fotograferen en wat drinken met vrienden). Ik zei zelfs tegen vriendinnen dat ik weer langzamerhand kon genieten van grote, maar kleine dingen. Op maandag, Tweede Pinksterdag, werd ik onrustig en zenuwachtig wakker. Ik begon zoals alle andere weken weer tegen de week op te zien, zowel opzien tegen het werk als de activiteiten die ik het volgende weekend gepland had staan. Ik bang was bang om te falen, verder terug te zakken. Ik was boos dat ik me zo voelde en wilde het liefst mijn lippen stijf op elkaar houden. Ik werd zo zenuwachtig dat ik het gevoel kreeg dat ik vanbinnen opgevreten werd. Even heb ik kort gehuild toen ik er met mama over had dat ik zenuwachtig was. Op maandagavond hield ik het niet langer en stroomden de tranen als vanzelf over mijn wangen. Voor mijn gevoel was ik terug bij af. Ik huilde met lange uithalen en zweette terwijl ik op weg was naar mijn mama om daar uit te huilen (achteraf had ik niet moeten rijden, maar ik was op de vlucht voor mijn gevoel). Ik merkte dat ik door de paniek een soort van ”allergie”aan het opbouwen was voor het werk. Ik was bang om te breken op het werk en niets uit handen te krijgen. Daarnaast huilde ik omdat ik mezelf niet meer herken, ik was altijd enthousiast en energiek en maakte met iedereen een praatje. Nu verstopte ik mezelf. Mama en ik besloten dat het goed was dat ik met toch ging door laten verwijzen naar een psycholoog. Ik maakte opnieuw een afspraak bij de huisarts en besloot gisteren mijn werk te bellen dat ik niet kwam. De paniekaanval had me uitgeput. Ik voelde me gelijk schuldig dat ik het werk in de steek liet.

Mijn leidinggevende reageerde redelijk en gaf aan dat hij ook het gevoel heeft dat het zo niet werkt, maar niet goed weet wat we er mee moeten doen. Hij gaf aan dat hij gewoon even niet meer gaat rekenen en ik maar moet kijken of ik kan komen. Het luchtte op, want het hele weekend was er een stemmetje in mijn hoofd geweest dat zei: zou het niet goed zijn om je even helemaal te distantiëren van het werk? Ook mijn vrije dagen leken nog te draaien om het werk, want al was ik niet aan het werk, in mijn hoofd was ik wel constant bezig met hoe ik het moest doen op het werk, wat het beste zou zijn voor mij, hoe ik het tegen mijn baas ging zeggen, wat ik tegen collega’s ging zeggen en hoe ik zo snel mogelijk weer me kon doen. Toch voelde ik me als gefaald en schuldig en op dit moment weet ik nog steeds niet goed wat ik moet doen. Echt even mijn rust pakken of toch gaan werken.

Mijn huisarts heeft me nu doorverwezen naar psycholoog (ik kan daar pas 27 juni terecht) en zij kan mij helpen met eindelijk een echte diagnose. Mijn huisarts gaf aan dat zij niet mag beslissen over rust of werken, dat moet de bedrijfsarts doen, maar als ze advies mocht geven schreef ze me rust voor. Ze merkte aan alles dat ik mezelf nog steeds op de laatste plek zet. Ik heb net mijn contactpersoon bij Arboned een mail gestuurd en ik hoop dat zij mij verder kunnen helpen. Ik weet niet zo goed meer wat ik moet doen…

Soms steekt zelfs het gevoel op dat ik terug wil naar hoe het was, omdat ik me dan niet zo onzeker hoefde te voelen. Als ik dan weer een dag/avond moe ben, omdat ik heb gewerkt weet ik ook dat ik het nooit langer had volgehouden. Sinds mijn ”instorting” is er echt een beerput van emoties opengegaan. Ik vind het zo verwarrend allemaal.

Heb jij advies?

Ik hoop van je te horen.

Hi Nikki,

Je verhaal klinkt heel herkenbaar. Wat goed dat je steeds meer durft toe te geven aan wat er aan de hand is. Hoe gaat het nu met je?

Hoi Nienke,
Wat een fijne website nu voor mij! Ik ben 6 weken geleden letterlijk ingestort en sinds dien dus burnout. Ook ik heb vreselijk veel last van dissociatie(er niet bij zijn, gevoel van alsof alles niet echt is). Vanaf het moment van instorten heel erg heftig tot nu nog steeds behoorlijk aanwezig.
Had jij ook het gevoel/idee dat dat nooit meer over zou gaan? Dat die dissociatie altijd zou blijven? Ik vind het namleijk zo moeilijk om dit gevoel te negeren ookal weet ik dat dat zeer waarschijnlijk de beste manier is om het minder te laten worden.
Alvast bedankt voor je reactie!

Liefs Sandra

Hoi Sandra,

Erg herkenbaar voor mij, zelf word ik er heel angstig van en hierdoor ontstaan mijn paniekaanvallen vaak. Hoe voel je je nu? Liefs Jorien

Hoi Nienke,

Ik ben zo onwijs blij om jouw site tegengekomen te zijn.
Ik kampte zelf al langer met lichamelijke klachten (moe, warmte aanvallen) maar zocht het in lichamelijk disfunctioneren.
Twee weken geleden werd ik wakker en voelde ik mij precies zoals jij hierboven beschrijft, een wazig en dof gevoel in m’n hoofd. Alsof de hele wereld op de hoogste versnelling gast en ik maar stil blijf staan. Ik raakte in een paniekaanval, en iedere dag voelde het alsof ik een stukje meer controle over mijn lijf en geest kwijtraakte.
Uiteindelijk na veel gesprekken met mensen die dichtbij mij staan ook de insteek naar de psycholoog gemaakt omdat het mij langzaam duidelijk werd dat mijn emmertje aardig overgelopen is. De diagnose burn-out kwam hard binnen.
Ik zit nu in mijn eerste week en vind het erg moeilijk de knop om te zetten en dit te accepteren voor wat het is.
Mijn vraag aan jou is wanneer je die dissociatie minder werd/weg ging. De meeste lichamelijke klachten kan ik redelijk handelen, maar het gevoel van er continu niet bij zijn vind ik verschrikkelijk.

Liefs Rens

JongBurnout

Ha Rens,

Wees zacht voor jezelf. Heb niet het gevoel dat je de diagnose gesteld is, je meteen bij de oplossing moet kunnen. Het is echt een proces. Naarmate je meer rust neemt, minder bezig bent met steeds oplossingen en strategieën bedenken en de kleine dingen gaat doen die jij leuk en fijn vindt zul je merken dat het beter met je gaat. De dissociatie blijft wel gedurende een lange tijd bij je. In het begin, de eerste twee maanden vanaf de diagnose, zal het als een zware wolk om je heen hangen. Alsof je continu alles door matglas ziet. Na verloop van tijd zul je merken dat het gevoel er nog wel is, maar lichter wordt. Daarna volgt een fase dat je soms (op dagen die intensiever voor je zijn) er meer last van hebt en dat het op andere dagen (als je lekkerder in je vel zit) bijna weg is.

Zorg goed voor jezelf!

Liefs, Nienke

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)