Dissocatie bij burnout: als het voelt alsof je een stukje buiten jezelf staat

  • Home
  • Herstellen
  • Dissocatie bij burnout: als het voelt alsof je een stukje buiten jezelf staat

 

Ik kreeg een vraag van lezeres J. over dissociatie. Dat is het gevoel alsof je ‘er niet helemaal bij bent’. Ze wilde weten of ik dit ook had ervaren tijdens de burnout en hoe je er het beste mee om kan gaan. Dissociëren tijdens je burnout komt vaak voor. Daarom leek het me goed er een artikel aan te besteden.

Wat er gebeurt tijdens dissociatie bij burnout

Als je dissocieert voelt het alsof je een stukje buiten jezelf staat. Je bent er wel, maar niet helemaal. Alsof een deel van jou niet helemaal kan meekomen in wat er om je heen gebeurt.

Er zijn twee vormen van dissociatie. De eerste heet depersonalisatie. Dat is het gevoel dat alles wat je denkt, voelt en meemaakt niet echt van jou is. Het kan dan lijken alsof je naar het leven van iemand anders kijkt. Alsof alles op een afstandje gebeurt.

De tweede vorm is derealisatie. Dan ben je wel wat meer bij jezelf (je hebt niet het gevoel dat je naar een ander kijkt), maar de wereld om je heen voelt heel vreemd aan. Voorbeelden hiervan zijn het gevoel dat de tijd niet klopt: alles gaat heel snel of juist langzaam om je heen. Of je weet niet goed meer hoe je ergens gekomen bent en je hebt een wazig gevoel. Ook je besef van pijn kan veranderd zijn, je hebt minder gevoel. Eigenlijk worden al je ervaringen vervormd.

Deze variant (derealisatie) had ik tijdens mijn burnout. Ik beschreef het aan mensen alsof ik de wereld door matglas zag. Het voelde een beetje ‘zombie-achtig’. In gesprekken kon ik niet goed meekomen. Niet alleen doordat ik me niet kon concentreren, maar omdat het voelde alsof alles om me heen op een afstandje gebeurde. Als ik mijn hoofd te snel draaide, voelde het ook alsof ‘ik’ er pas later achteraan kwam. Alles om me heen ging heel snel en ik voelde me heel traag.

 

Wat is dissociatie?

Dissociatie is een beschermingsmechanisme van jouw geest. Het zorgt ervoor dat je wordt afgeschermd tegen teveel prikkels. Je krijgt dus inderdaad letterlijk minder mee van de wereld. Dat zorgt voor dat wattige gevoel, alsof er een wolk in je hoofd zit.

Dissociatie komt bijvoorbeeld ook voor als je ziek bent en koorts hebt. Door de afscherming van teveel prikkels hou jij je niet bezig met onnodige zaken. Zo zorgt het lichaam dat het alle energie kan focussen op herstel. Ook als je hele erge dingen meemaakt, bijvoorbeeld misbruik of pesterijen, kunnen je hersenen een deel van je bewustzijn uitschakelen. Zo hoef je de ergste dingen niet mee te maken.

In het geval van burnout heeft het een dubbele functie. Je bewustzijn wordt afgeschermd, omdat je al veel te veel prikkels hebt gehad. Jij of jouw omgeving hebben jouw grenzen niet gerespecteerd. Daarom passen je hersenen dit trucje toe om je te beschermen tegen nog meer schade. Daarnaast komen je lichaam en geest beter toe aan herstel als je in die bubbel leeft.

Eigenlijk is dissociatie bij burnout dus je vriend! (Dat wist ik ook niet, maar vond ik wel heel leuk om te ontdekken. Dat geeft de mens toch moed).

 

Is dissociatie altijd goed?

Dat ligt eraan hoe je er naar kijkt. In principe is het een gezonde reactie, die jou kan helpen herstellen als je er naar wilt luisteren. Maar als je ondanks het dissociëren toch maar doorgaat met overal ja zeggen waar je nee bedoelt, jezelf toch naar feestjes sleept of niet op tijd je grenzen aangeeft: dan blijf je waarschijnlijk langer dit gevoel houden. Je wilt er natuurlijk niet eeuwig in blijven hangen.

Indien je in staat bent je over te geven aan het gevoel van dissociëren tijdens je burnout, kan het je helpen om sneller te herstellen.

Omgaan met dissociëren

Er zijn een aantal dingen belangrijk bij het omgaan met dissociëren tijdens je burnout.

De allereerste is: geef je over aan het gevoel van dissociatie. Accepteer dat je niet bij het gesprek kunt blijven, niet goed bij je gevoel kunt en je wazig voelt. Zie de dissociatie als een vriend, en probeer ermee samen te werken.

De belangrijkste boodschap van dissociatie tijdens burnout is de hoeveelheid prikkels zoveel mogelijk te beperken. Hou de dingen die je doet klein en aangenaam. Zo lang je dissocieert kan ik je ook niet aanraden om te gaan werken of om te gaan met mensen die energie kosten.

Ik heb het al vaak gezegd hier op de site: je lichaam is je beste vriend. Wat heel goed helpt tegen het gevoel van dissociatie, is je zintuigen gebruiken. Ga een ijsje eten in de zon, en proef echt de smaak terwijl je de zon op je huid voelt. Neem een koude wisseldouche of begin met yoga. En wat je ook doet: haal ook hier het gevoel van presteren af. Voelen is belangrijker nu.

Tot slot is het heel belangrijk om hulp te zoeken van een bekwame therapeut. Misschien is de oorzaak van jouw dissociatie makkelijk aan te wijzen (overbelasting), maar liggen er patronen onder die je grondig aan moet pakken. Wanneer is bij jou bijvoorbeeld het patroon begonnen om je grenzen niet goed aan te geven? Ook kunnen er trauma’s onder dissociatie liggen die je serieus mag nemen.

 

Zorg goed voor jezelf!

 

Liefs, Nien

 

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments
Avatar

Dissociatie, heel naar gevoel. Alsof je niet echt bestaat (zo ervaar ik het) en alsof je geen controle hebt over wat zelf zegt/doet. Toekijken naar jezelf…

Ik zou aanraden om ook medische oorzaken uit te laten sluiten. Ik heb dit als gevolg van een infectie namelijk. Een burn-out op zich kan ook (mede) ontstaan omdat je lichaam langdurig strijdt tegen een ziekte, dat kost bakken met energie natuurlijk. Ik zeg niet dat burn-out/dissociatie altijd een medische oorzaak hebben, maar het kan. Mij heeft een antibioticakuur toch een beetje geholpen tegen deze klachten.

Avatar

Onze dochter van 17 kampt met dezelfde soort gevoelens en als ouder maak je je wel zorgen. Het is zeer recent begonnen en zijn gaan praten met de huisarts. Ik merk op dat bij de meeste op dit forum het op latere leeftijd voorkomt. Wij zijn recent verhuisd, naar de stad op 10 km waar we vroeger woonden maar ze heeft nog steeds kontakt met haar vriendinnen en blijft naar dezelfde school gaan. Goede resultaten, over naar de volgende klas, heel sociaal maar met een “gebruiksaanwijzing”. Iemand ervaring met soortgelijke situatie als ouder? Fijn dat er “open” over gecommuniceerd kan worden.

Avatar

Wat een opluchting om te lezen dat er meer mensen zijn die dit gevoel ervaren! En tegelijk ook weer niet, omdat ik het niemand gun natuurlijk…
Ik heb sinds 2014 derealisatie, na een traumatische ervaring. Al 4 jaar. Ik heb er therapie voor gehad.
De traumatische ervaring heb ik een plekje kunnen geven, ik kan oprecht zeggen dat dat stukje is opgelost.
De derealisatie is helaas nooit weggegaan, ik leef nu echt met de dag. Maar nog steeds met paniekaanvallen, veel stress en ik lijk gevoelloos te zijn wat betreft mijn eigen emoties.

Avatar

Ik heb momenteel een burn out, en ik noem het watten in mijn hoofd hebben. Ik vind het niet prettig want in mijn werk moet ik geestelijk kunnen schakelen. Maar nu krijg ik een beetje een idee om er mee om te gaan. Ik werk momenteel op arbeidstherapie en heb het idee dat mijn baas niet weet hoe hij ermee om moet gaan, ondanks mijn duizend keer uitleg wat er in mijn hoofd en lijf gebeurt. Ik heb nu een handvat om ermee om te gaan.

Avatar

Beste allemaal. Ik herken mezelf helemaal hierin. Wist niet dat het bestond of iets ‘was’ tot ik het nu hier lees. Bij mij 1e burnout had ik dit gevoel ook. Ben toen tijdelijk gestopt met werken en al gauw verdween dit…. nu heb ik het weer.. en werk voorlopig niet… maar nu heb ik sinds 7 maanden een kleintje. Hoe doe ik dit nu? Rust pakken en zorgen dat t weer goedkomt. Maak me zo’n zorgen…

Avatar

Fijn om dit te lezen, net terug van eerste sessie met psycholoog waar ik dit gevoel ‘probeerde’ uit te leggen. Die ging daar verder niet echt op in, ik heb niet het idee dat ze begreep wat ik bedoel. Het is natuurlijk ook lastig als je het zelf niet hebt ervaren. Toch hoopte ik op wat meer reactie en geruststelling. Gelukkig vind ik dat hier dan wel. Nu ruim twee jaar herstellende, net een nieuwe baan, dus is het ook weer, rustig rustig rustig aan doen. Als ik op mijn werk ben heb ik veel afleiding en heb ik er geen/ weinig last van. Maar goed dat is natuurlijk ook weer een enorme valkuil. Want dan ga ik weer harder werken. Iets met een visueuze cirkel 😉

Avatar

Wat een herkenning in dit stukje. Na een lange periode onder stress te hebben gestaan en mezelf geen ontspanning te gunnen, kreeg ik een paniekaanval. De spanning hield dagen aan en op een gegeven moment voelde ik me ook zo als jij nu beschrijft. Het vervelende vind ik dat je het zelf in de gaten hebt. Ook voel ik me emotieloos is dit herkenbaar? Het is alsof ik heel anders waarneem. Concentratie problemen ook gehad de eerste dagen maar dat lijkt weer beter te gaan. Alleen die vervelende waas blijft aanhouden met soms nog een beetje paniek. Wat verlang ik terug naar de tijd dat ik nog een keuze had om beter voor mezelf te zorgen.

JongBurnout

Hi Lo,

Je hebt nog steeds een keuze om beter voor jezelf te zorgen. Dat is juist wat ervoor gaat zorgen dat je uit die waas komt. Dat emotieloze hoort daar inderdaad ook bij. Begin met elke ochtend tien minuten mediteren direct na het opstaan, en dan ontbijten in alle rust. Maak er een dagelijks terugkerend moment van en doe je telefoon en andere electronica pas aan na je ontbijt. Je zult zien dat dit al snel een belangrijk verschil begint te maken in hoe jij je voelt.

Liefs, Nien

Avatar

Wat een goede timing weer. Ik heb hier ook nog vaak last van. Het kan erg eng zijn, omdat je het gevoel hebt de controle te verliezen. Ik vind het inderdaad nog moeilijk om er naar te luisteren af en toe. Maar het helpt altijd om erover te lezen!

Ik ben zelf na mijn diagnose eigenlijk veel te hard gegaan met het ‘herstellen’. Spirituele boeken lezen, gezonde voeding, yoga, meditatie en sport. Ik moest hiermee ook weer alles perfect doen, wat opnieuw voor veel druk op mezelf zorgde. Daardoor ben ik eigenlijk opnieuw over mijn grenzen gegaan (naast best veel werken wat ik alweer deed) waardoor ik nu weer in een behoorlijke dip zit. Erg moeilijk en confronterend, maar ook een harde les geweest. Iemand die hier ervaring mee heeft? Het gaf mij het gevoel controle te hebben over mijn herstel, die ik dus nu eigenlijk weer een beetje kwijt ben. Inmiddels zie ik in dat mijn brein nog niet klaar was voor al die heftige levenslessen. Overgave he, is het toverwoord geloof ik… Alleen duurt het zo lang. Ik heb zin om weer gezond te zijn!

Heel veel liefs,
Tessa

Avatar

Ik herken jullie verhalen, helaas heb ik hier ook last van.
Teveel stress en slaapgebrek zijn de boosdoeners.
Ik mis mezelf, sociaal zoals ik ben en zin in het leven, nu isoleer ik mezelf uit angst voor mijn eigen ik.
De zenuwen gieren 24/7 door mijn lijf, hiervoor mag ik pammetjes gebruiken, maar dat wil ik niet.
Ik gebruik ook al een pilletje om te slapen wat ik liever ook niet wil, maar anders doe ik geen oog dicht.

Soms vraag ik me af of het goed komt, ondanks de bemoedigende woorden van de mensen om me heen..

Rust, rust, rust, alleen is dat lastig als je je rust/slaap niet kan vinden..

Avatar

Hoi Lise, ik heb dit precies zo gehad. Wilde ook geen oxazepam overdag gebruiken maar om te slapen had ik echt temazepam nodig. Ik heb dit een maand dagelijks gebruikt en toen ben ik samen met de huisarts gaan minderen. Iedere twee dagen eentje en dan een nachtje zonder. En daarna om de dag. En daarna om de drie dagen.. ik ging alleen een stapje terug als IK voelde dat ik dat kon. Inmiddels ben ik al een maand of 8 zonder. Toen ik op een bepaald punt zonder pillen kon begon ik me beter te voelen. Volgens mij maakte de temazepam me ook wat somber.. het scheelde ook dat het augustus was en veel zon.
Heb ook zeker 7-8 maanden het gevoel gehad “dit komt nooit meer goed”. Maar blijf die kleine stapjes maken en het komt echt goed. geef jezelf tijd. Sterkte

Avatar

Nog even een toevoeging; ik had dus ook die zenuwen 24/7 en omdat ik me daar zo druk over bleef maken (dat dat nooit meer weg zou gaan) heeft het best lang geduurd, haha. Probeer dat dus vooral niet te doen 😛
Verder heb ik heeeeeel veel aan acupunctuur gehad. Dit gaf m’n lichaam zoveel rust. Reiki schijnt ook te kunnen helpen.
Maar dat is aan jou natuurlijk 🙂

Avatar

Ik heb ook 24/7 de zenuwen en dissociatie en daar word ik niet goed van…. Dat staat mijn herstel het meest in de weg. Kan nergens aandacht bij houden omdat ik me onrustig voel. Daardoor ben ik ook (chronisch) gaan hyperventileren, wat ook weer enorm veel klachten geeft. En dan maak ik me daar weer zorgen over en dan blijf ik nerveus…. Cirkeltje dus…. Heb gisteren eerste consult bij psychosomatisch fysiotherapeut gehad, hopelijk gaat dit helpen!

Angst voor mijn eigen ik herken ik ook zoooo erg. Ik isoleer mezelf ook… Ik herken mezelf nu helemaal niet meer, dat beangstigd enorm. Van feestbeest naar de hele dag bij mijn ouders op de bank.
Vraag me ook dagelijks af “hoe zou ik me nu voelen als ik niet ziek zou zijn?” Soms twijfel ik of ik het me allemaal niet inbeeld. Na een half jaar thuis raak je steeds meer verwijderd van je “echt leven”.

Ik neem af en toe wel een half pammetje. Ik snap heel goed dat je dat niet wilt, maar probeer het jezelf wel te gunnen. Je vecht hard genoeg en dat heb je waarschijnlijk al heel wat jaren gedaan. Rust in je hoofd en lichaam is af en toe zooo fijn….! sterkte!

Avatar

Ik heb er af en aan een jaar last van gehad, nu soms een paar dagen voor mijn menstruatie is het er soms nog, maar nu beangstigd het mij niet meer, ik doe even een stapje terug, en dan verdwijnt het ook weer, ik probeer er niet op te letten, maar met Andere dingen bezig te zijn dat helpt mij ook erg

JongBurnout

Schakelen is het sleutelwoord. En wij als vrouwen zijn sowieso wat meer in contact met de natuur en ons lichaam, hebben ook eerder de behoefte om naar binnen te keren bij menstruatie en zwangerschap. Het kan ook juist een fijne en belangrijke aanwijzing zijn dat je naar binnen mag gaan en naar je innerlijke wijsheid luisteren. Thanks for sharing!

Avatar

Wat fijn dat hier een stukje over is!
Ik heb hier ook heel erg last van (van beide vormen) en het beangstigd me enorm.. Ik ben heel bang dat het nooit meer over gaat.
Voor mensen die dit hebben gehad: Na hoelang is dit ongeveer weggegaan?

Liefs van Olivia

Avatar

Hoi Olivia,

Bij mij zijn ook beiden aanwezig. En het beangstigende gevoel erbij herken ik helaas ook. Ik heb het sinds november, het begin van mijn burn out. Ik merk dat het minder aanwezig is als ik voldoende slaap, goed mijn rustmomentjes pak maar juist ook afleiding zoeken en bezig zijn helpt bij mij (ik werk al wel een paar uur in de week). De paniek overvalt mij nog vaak. Ik weet dat dit geen antwoord is op jouw vraag maar misschien kun je er iets mee. Liefs

Avatar

Bij mij is dit weggegaan zodra ik meer energie kreeg. En als ik dan later over m’n grenzen ging dan kwam het weer (even) terug. Heb er nu al eventjes geen last meer van. Heb er in totaal toch zeker wel een aantal maanden last van gehad.

JongBurnout

Hey Olivia,

Ik denk dat de anderen je al een goed antwoord hebben gegeven. Maar ook nog even van mij: hang er geen tijdspad aan. Het is een beschermingsmechanisme dat weggaat naarmate je meer en beter voor jezelf en je rust zorgt. Voor de een duurt dat langer dan de ander.

@Lach en Jorien: dankjewel voor de mooie reacties. <3 🙂

Liefs, Nien

Avatar

Bedankt voor jullie reacties!

Ik ben eigenlijk al heel blij (ookal klinkt dat een beetje raar want het is helemaal niet leuk) dat meer mensen hier last van hebben, want het was totaal nieuw voor mij en ik ken eigenlijk niemand die dit ook wel eens heeft ervaren. Dat stelt me toch een beetje gerust dat het een normaal verschijnsel is.

Avatar

Hoe pak je de rust als je een kleintje hebt van 7 maanden? Ik heb sinds kort ook weer last van dissocatie. En overspannen. Veel malen hartkloppingen etc. De zorg met dat ik nu een kleine heb maakt me nog banger… ik wil me zo graag weer ‘normale ik’ voelen…

Avatar

Die tweede vorm van dissociatie heb ik ook erg vaak gehad.
Dit gaat heel raar klinken maar ik heb dit altijd heel fijn gevonden omdat dit voor mij een lange tijd de enige manier was om prikkels af te sluiten. Soms was een wandeling al teveel en als ik hier dan last van had dan kon ik toch wandelen zonder dat alles zo hard binnenkwam (geluiden, beelden etc). Het was inderdaad een soort beschermmodus maar ik wist nooit wat dit was. Heb het altijd als prettig ervaren omdat de afstomping soms een verlichting kan zijn na langdurige overprikkeling. Ik accepteerde van mezelf dat ik er niet helemaal bij was en dat ik het gesprek niet kon volgen. Wanneer ik dan in die modus zat voelde ik me daarbij wèl veilig. Dit beviel mij beter dan me zo gejaagd voelen of bezwaard dat ik er niet bij was (en me beter voordoen dat ik kon).
Pas lat

JongBurnout

Ja, ik vond het ook een fijn hulpmiddel. Zo lang je er ook echt naar luistert en een tandje minder doet wanneer nodig, kun je er veel aan hebben. Mooi beschreven!

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)