Hebben burnout en schaamte met elkaar te maken?

model-female-girl-beautiful-51969-large

Durf jij vanuit je dromen te leven? Of geloof je dat termen als ‘vanuit je hart werken’, werkgeluk en droombaan niet werkelijk betekenis hebben of misschien hooguit voor een handjevol mensen? Ik zie veel jonge mensen die geloven dat geluk alleen bereikt wordt door te ploeteren. Levensgeluk zou een kinderlijke wens zijn. Dat gedachtepatroon maakt dat we ons gaan schamen voor ons geluk. Vandaag het advies om de schaamte voorbij te gaan.

Het begint als we klein zijn

We leren dat we natuurlijke behoeften, zoals poepen en plassen (yes, I said it) moeten reguleren. Het is natuurlijk prettig dat we niet als volwassenen nog met een luier rondlopen, maar hoe vaak zeggen ouders daarnaast niet ook tegen hun kinderen: ‘hou het nog maar even op tot je thuis bent’. En dan mag je als kind je ongemak niet verwoorden, ‘je moet niet jengelen, we zijn bijna thuis’. Vaak wel praktisch, maar niet bepaald gezond voor lichaam en geest. Op dezelfde manier leren we te eten wat we niet lusten en niet in het openbaar op intieme wijze aan onszelf te zitten.

Er valt een hoop voor te zeggen, deze sociale gedragsregels. Alleen wordt vaak niet uitgelegd dat dit is wat het zijn: sociale gedragsregels. Een manier om je in de wereld te bewegen en elkaars ruimte te respecteren, maar dat dit niet hoeft af te doen aan je respect aan jouw eigen binnenwereld. En dus passen we niet alleen ons gedrag aan, maar onze geest. We worden streng voor onszelf. De gezonde gedragsregel van jezelf niet in het openbaar intiem aanraken wordt misschien het idee dat alles rondom lichaam en seksualiteit vies is. Eten wat je op je bord hebt liggen, ook als het teveel of niet lekker is, om een ander niet te kwetsen kan er in resulteren dat je de grenzen van je lichaam niet goed meer kent en daardoor consequent teveel, te weinig of ongezond eet enzovoorts.

Hier ligt dan de basis van de opvatting dat het niet goed is om naar de natuurlijke signalen van ons lichaam en onze geest te luisteren.

pexels-photo-89524-large

We blijven elkaar bevestigen in schaamte

Als we naar school gaan worden we in een sociale omgeving geplaatst die aan elkaar hangt van geschreven en ongeschreven regels. Deze regels zijn, doordat wij zelf ook ouder zijn, inmiddels een stuk verder dan hoe je met je lichaam omgaat. Opeens gaat het over ‘cool’ en ‘niet cool’ en de vraag of je populair genoeg bent (of op zijn minst geen sukkel).

Omdat iedereen zo hard bezig is zelf in ieder geval niet onderaan te eindigen, beginnen we elkaar kritiek te geven. En zelfs de populairste kinderen hebben die kritiek weleens gehad. Je doet een gek dansje, omdat je daar zin in hebt. Een ander kindje ziet dat en maakt je belachelijk. Je hebt niet de juiste schoenen. Je doet je huiswerk te goed of weet juist nooit een antwoord.

Nu worden je kwetsbaarheden afgestraft. Misschien maar een keer in je hele jeugd, wellicht talloze keren. Maar de boodschap is helder: het is niet goed om jezelf te zijn. Om toe te geven aan de wens een gek dansje te doen of rode schoenen te dragen terwijl iedereen blauwe draagt. Het is niet in orde dat je niets van rekenen snapt, en het is vervelend dat je bij Engels juist altijd alle antwoorden weet.

Opnieuw passen we onszelf aan. Om maar niet afgekeurd te worden. Langzaam raakt het hoofd in dit proces losgekoppeld van het lichaam en de vreugde van het hart. Het is niet moeilijk om te zien hoe dit altijd maar op je tellen letten uiteindelijk kan leiden tot een burnout.

black-and-white-person-woman-girl-large

Schaamte is geworteld in onwetendheid

Het hoofd onthoudt dat het onveilig is om naar het lichaam en het hart te luisteren en begint op eigen houtje beslissingen te nemen. Weleens knallende hoofdpijn gehad na een lange werkdag? Tien tegen een dat je al een paar uur bezig bent subtiele signalen van je lichaam en hart te negeren. Je hebt zin om even buiten een rondje te lopen, maar bent bang voor het oordeel van je collega’s. Schaamte. Ergens vaag zegt een stemmetje dat je beter morgen tijd in kunt boeken om rustig aan dat project te werken, maar je hoofd dramt door dat je het vandaag af moet maken. Schaamte. Perfectionisme en prestatiedrang zijn ook verkapte vormen van schaamte, met het grote risico dat je overspannen op de bank belandt.

Als je maar lang genoeg op deze manier met jezelf en je werkelijke behoeften omgaat ‘vergeet’ je hoe het is om naar jezelf te luisteren. Je verleert het natuurlijk zelfluisterende vermogen. Het communicatielijntje tussen lichaam, hart en hoofd wordt tijdelijk doorgeknipt. Tijdelijk? Ja, want er is wel degelijk een weg terug.

Hoe overwin je schaamte?

Wel, schaamte is een patroon. Het enige wat je kunt doen om afscheid te nemen van een patroon is het doorbreken. Doen wat je eng vindt. En vervolgens vertrouwen dat het goed komt. Met name in het begin zal dit veel angsten met zich meebrengen. Als je besluit op een rustigere plek te gaan zitten werken, omdat het om je heen te druk is, schaam je je misschien voor je besluit. Je bent bang dat je collega’s je raar of een watje zullen vinden.

Laten we eens onderzoeken wat er onder die aanname zit. Stel dat je gelijk hebt en die vreselijke doemgedachte waarheid wordt: wat is er dan gebeurd? Hoe erg is het als iemand een negatief oordeel over je heeft? Wat is de beloning of de straf  en hoe goed of erg is dat werkelijk? Meestal kun je niet met een antwoord komen op deze vraag, behalve misschien ‘dan hoor ik er niet meer bij.’

pexels-photo-57862-large

Stel dat je daar gelijk in hebt. Dat betekent dat jouw huidige omgeving jou niet helemaal verwelkomt zoals je werkelijk bent en je eeuwig een halfbakken versie van jezelf zult moeten zijn om er wel bij te horen. Is het niet makkelijker en krachtiger om volledig jezelf te zijn, zodat je daarbij de mensen en werkomgeving zult aantrekken die daar heel blij mee zijn?

Ik geloof dat je krachtig bent en dat we jou precies zo nodig hebben als jij diep vanbinnen bent. Het werkt veel beter om die persoon te zijn en samen te werken met mensen die dezelfde waarden hebben. Samen zien jullie dan meer kansen, meer groeipotentie voor het bedrijf, het idee of de hobby.

Maar als je het niet uitprobeert, zul je het nooit weten. Schaamte staat geluk in de weg.

Is dat schaamtegevoel herkenbaar voor je? Wat zijn jouw tips om schaamte te overwinnen?

 

 

 

 

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

Ik heb vorig jaar op aanraden van mijn psycholoog het boek “De kracht van kwetsbaarheid” van Brené Brown gelezen. Ik ben van nature een heel open persoon, die besluiten het liefst op gevoel neemt, maar om me staande te houden in de corporate wereld waarin ik werk had ik deze eigenschappen onderdrukt met een veel rationelere en hardere houding. Brené Brown gaat in dit boek in op de grote rol die schaamte speelt in onze manier van doen en hoe we ons niet kwetsbaar op durven te stellen o.a. omdat we ons schamen. Terwijl wanneer je je kwetsbaar opstelt, je juist je ware jij laat zien. En zij heeft onderzocht dat het juist mensen zijn die zich kwetsbaar op kunnen stellen, omdat ze de moed hebben ook hun imperfecties te omarmen en zich daardoor authentiek gedragen, die in staat zijn de meest liefdevolle connecties met andere mensen te maken, hierom gewaardeerd te worden (ook zakelijk gezien) en gelukkig in het leven te staan. Ik vind dit boek echt enorm inspirerend. Het heeft mij enorm geholpen weer mezelf te zijn en trots op mezelf te zijn om wie ik ben. Via Youtube kan je ook haar TED talk bekijken, daar begon de inspiratie al voor mij.

Mooie suggestie, Julia. Brené Brown is inderdaad een heel bijzonder mens. Ze brengt de wereld veel goede inzichten.

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)