Voorkomen dat je kind omvalt van de stress. Tips tegen burn-out.

  • Home
  • Voorkomen
  • Voorkomen dat je kind omvalt van de stress. Tips tegen burn-out.

Ik krijg veel vragen van bezorgde ouders en leerkrachten. Zij zien dat kinderen en tieners van nu extreem overprikkeld en oververmoeid raken. Wat kunnen ouders en leerkrachten doen om te zorgen dat jongeren geen burn-out krijgen en weerbaarheid ontwikkelen? Dit zijn mijn tips.

 

Moeten jongeren harder worden?

 

Eerder al schreef ik dit goed gelezen stuk over de échte reden dat jongeren burn-out krijgen. Ik geloof namelijk niet zo dat ‘te verwend’ en ‘te weinig bestand tegen afwijzing’ de grootste factor is. We leven in een maatschappij van constante prikkels en dat maakt het moeilijk voor jongeren om hun innerlijke koers te varen. Een wereld die bovendien stimuleert dat we onze zelfverzekerdheid in de buitenwereld halen door het constant consumeren van goederen, likes en voldoen aan het perfecte plaatje.

Is de jongere niet bestand tegen afwijzing? Misschien. Maar dan alleen, omdat ze uit hun centrum worden getrokken door een constante stroom aan impulsen.

De wetenschap heeft aangetoond dat je brein op een dag maar zoveel keer ‘nee’ kan zeggen tegen een verleidingsimpuls (like dit, koop dat) voordat het oververmoeid raakt en toch maar ergens ‘ja’ op zegt.

Reclamemakers maken hier handig gebruik van door o.a. de kracht van herhaling. Zo accepteer en internaliseer je onbewust meningen en wensen die je eigenlijk helemaal niet hebt.

De innerlijke wereld wordt gevuld daarmee en de rust voor reflectie ontbreekt. De prikkels van buitenaf krijgen vervolgens nog meer grip op jouw idee van wat goed voor je is. Daarmee ontstaat een vicieuze cirkel.

We moeten kinderen leren zich te vestigen in zichzelf om deze prikkels af te kunnen weren. Dat begint thuis en op school. Met de kracht van verveling, creativiteit en beweging.

 

Het eerste tegengif: verveling en minder op de klok leven

 

Sinds de invoering van de Greenwich Mean Time halverwege de 19e eeuw is de klok ons leven gaan regeren. Daarvoor leefden we meer met de seizoenen, het verschuiven van het licht door de dag heen. Filosofe Joke Hermsen heeft meerdere prachtige boeken over dit onderwerp geschreven. Zij schrijft onder meer dat we uit economische belangen voortgestuwd worden door de wijzers van de klok. En zelfs vrije tijd is niet vrij meer: het moet gevuld worden met activiteiten, uitjes en nuttige bezigheden. Het is belangrijk om weer ‘ongevulde tijd’ in ons leven te krijgen.

Bewezen is ook dat het brein juist deze down time nodig heeft om met nieuwe oplossingen te komen. Dit herken je misschien uit je eigen leven.

Mijn eerste werkgever liep bijvoorbeeld soms aan het eind van de werkdag moe en sjachrijnig de deur uit, omdat het gewenste inzicht niet tot hem was gekomen. Om de volgende dag met verende tred de deur van het pand open te zwaaien en luid over de gang te verkondigen, ‘Ik heb het! Toen ik vanochtend onder de douche stond schoot het me opeens te binnen!’ Het effect van het onderbewuste en het lange termijngeheugen. Als je die voldoende rust biedt wordt nieuwe en bestaande informatie onbewust verbonden. De kaarten worden opnieuw geschud en dat geeft een heel nieuw perspectief.

Maar daar is dus rust voor nodig. Verveling. Geen prikkels.

En juist aan die luxe ontbreekt het voor deze jonge generatie ‘die alles heeft’. Er is zelfs bijna een soort angst voor verveling. Ze hebben het geloof geïnternaliseerd dat er altijd iets moet gebeuren. Die boodschap krijgen ze bovendien voorgeschoteld van social media, leeftijdgenootjes en soms zelfs ouders en leraren. Aanpakken, doorpakken. Je hebt alle mogelijkheden, dus grijp ze dan ook…

Het eerste tegengif is daarom meer verveling en minder op de klok leven. Maak dit onderdeel van het gezinsleven vanaf de vroegste kindertijd.

 

Het tweede tegengif: creativiteit en beweging

 

Professor Erik Scherder staat bekend om zijn werk over het effect van beweging op de hersenen. Niet alleen ons lichaam wordt gezonder van lichaamsbeweging, ook onze hersenen worden effectiever en beter bestand tegen stress. Beweging werkt meditatief, het stimuleert de creativiteit en versnelt de herstelprocessen bij geestelijke trauma’s / aandoeningen.

Een probleem van de jongeren van nu is dat ze minder bewegen door al dat schermgebruik en de constante prikkels uit de buitenwereld. Dat is een issue voor ons allemaal (ook de volwassenen), maar voor een jong brein in ontwikkeling is het rampzalig.

Manfried Spitzer, onder andere, heeft onderzocht dat constant aan een scherm vastgekleefd zitten je ziek maakt. Het stimuleert gevoelens van eenzaamheid en depressie en remt het leervermogen. Bij peuters remt het gebruik van spelletjes op een tablet daarbij ook de motorische ontwikkeling.

We zullen dus in beweging moeten komen én vanuit onze eigen innerlijke beleefwereld gaan creëren om ons weer vrij en ontspannen te voelen. Zeker voor jonge mensen is dit ontzettend belangrijk.

Buitenspelen, knutselen, je fantasie gebruiken… Het bevordert het gevoel van verbondenheid met jezelf en met anderen. Het gaat erom dit bewustzijn diep te verankeren tijdens de ontwikkeling van een kind. In de jeugd ligt de unieke kans om bakens op te richten die iemand’s weg in het verdere leven verlichten. Strategieën en ervaringen om later op terug te grijpen en voort te borduren.

Daarbij is het belangrijk om met name de innerlijke ervaring van het kind te stimuleren en niet zozeer de uiterlijke prestatie. Wees trots op wat je kind maakt, dat is heus geen pamperen. Hang die tekening lekker op de koelkast. Het belangrijkste daarbij is echter oprechte interesse. Zeg niet, ‘Oh wat mooi, dat heb je knap gedaan! Ik hang hem op de koelkast.’ Om vervolgens weer terug te gaan naar je eigen bezigheden. Zeg liever, ‘Wat mooi en knap gedaan. Vertel me er eens meer over? Wat heb je getekend? Vond je het leuk?’ Stimuleer het enthousiasme van je kind. Niet de prestatie. Geef aandacht aan de ervaring. Niet de perfectie.

 

De praktische vertaling: dit kun je doen om kinderen een stressvrije basis mee te geven

 

Het bovenstaande leidt tot de volgende suggesties voor wat je zelf kunt doen om je kinderen zoveel mogelijk stressvrij en evenwichtig te houden:

Beperk de invloed van digitale prikkels

  • Geen televisie of computer op de kamer.
  • De WiFi ‘s avonds uitschakelen. En geen mobieltjes met databundel. Als je kind een mobiele telefoon heeft voor noodgevallen, zou het voldoende moeten zijn dat ze te allen tijde kunnen bellen of smsen. Internet is een luxe.
  • Laat je peuter met écht speelgoed spelen in plaats van spelletjes op een tablet. Daarvan is bewezen dat het de motorische ontwikkeling namelijk ernstig kan remmen.
  • Laat ‘schermen’ niet je gezinsleven regeren. De televisie of telefoon hoeft niet altijd aan te staan. Wees niet bang voor verveling.
  • Scholen kunnen het beleid invoeren dat jongeren aan het begin van de les hun mobiele telefoon inleveren. Laat een enkele docent hier niet alleen in staan, maar voer de maatregel schoolbreed in.

Stimuleer creativiteit en beweging

  • Buitenspelen (en de telefoon thuis laten). Zorg voor stoepkrijt, ballen, loopklossen, springtouwen. En doe zelf ook eens mee voor de grap!
  • Zorg voor een uitgebreid arsenaal aan knutselspullen. Dat hoeft niets te kosten. Een mand vol lapjes. Oude wijnkisten. Lintjes van cadeauverpakkingen.
  • Verzin spelletjes. Span eens door de hele woonkamer een woldraad en speel ‘lasertje’. Je moet van de ene naar de andere kant van de kamer zien te komen zonder een draad aan te raken. Op een druilerige dag zorgt dit toch voor veel beweging en lol.
  • Laat creativiteit en beweging een ervaring zijn en geen prestatie. Wat kan het je schelen of Bartje een goal scoort of Nila perfect blokfluit speelt? Zo lang ze genieten van over het veld hobbelen en muziek maken is het goed. Neem het allemaal niet te serieus.
  • Wees niet te bang. Laat ze in die boom klimmen en door de plassen stampen. Liever een vies kind met een schaafwond en stralende ogen van enthousiasme, dan een keurig gekleed kind met een doffe blik. Stimuleer levendigheid!

Rituelen en rust in het dagelijks leven

  • Breng regelmaat aan in het leven van je kinderen. Een vaste bedtijd en een leuk terugkerend ‘ritueel’ in het weekend. Mijn moeder maakte bijvoorbeeld op zondag altijd een uitgebreide ontbijttafel. Daar waren telefoons en tijdschriften niet welkom. Het was het moment in de week waarop we er allemaal waren en met elkaar konden kletsen over de dagelijkse dingen.

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

Leuk stukje..die met dat laserdraad ga ik zeker uitproberen…wat prestatiedrang betreft,dat is vaak bizar hoog bij veel kids..op feestjes zeg ik altijd ..het gaat om het plezier..toch blijven ze roepen dat ze het meest..het grootst etc hebben..Of vragen ze aan mij wie de meeste punten had..zeg ik altijd : ik geef geen punten maar ik kijk wie het meest plezier heeft gehad

JongBurnout

Heftig dat je dit zelfs al ziet op iets wat leuk zou moeten zijn, zoals een gezellig kinderfeestje. En een mooie reactie heb je er op gevonden!

Jaaa, dat met die draad als laser ( of spinnenweb) vinden wij ook leuk! Spelen is sowieso heeeeel erg leuk ook voor volwassenen. En knutselen ook met allerlei materialen, met je vingers verven en plakken en het moet vooral niets worden.. haha superleuk en zwaar ondergewaardeerd trouwens. Bedankt voor dit artikel weer..

JongBurnout

Haha. Ik werd vrolijk van je reactie 😀 Graag gedaan, Eva.

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)