Onbegrip bij burnout: als je omgeving niet begrijpt dat een burnout met ups en downs gaat

Ik kreeg een mailtje van lezeres Silvia. Ze beschreef dat haar herstel steeds met ups en downs lijkt te gaan en dat ze daar behoorlijk onzeker van wordt. Ook krijgt ze van haar omgeving vaak onbegrip terug. Is die burnout nou nog niet afgelopen? Dit is mijn ervaring in het omgaan met die reacties.

Het verloop van burnout herstel

Je moet je voorstellen dat je een hele lange tijd zwaar onder je nulpunt hebt geleefd qua energie. Misschien wel zo ver, dat je niet eens meer weet hoe het voelt om ergens positieve energie van te krijgen. Zo ver zelfs, dat je van vermoeidheid niet meer kon slapen.

Daarvan herstellen is niet alleen een kwestie van bijtanken. Er zitten super veel kanten aan. Je lichaam moet herstellen, evenals je hormonen. Je kunt nog lang vermoeid blijven en dat heeft veel oorzaken, zoals je in dit artikel ook hebt kunnen lezen.

Daarnaast mag je weer opnieuw (of misschien wel voor het eerst) gaan uitvinden wat je graag doet en waar je energie van krijgt.

Daar bovenop komt dan nog eens de taal van je lichaam en geest leren spreken. Weten hoe jij in balans blijft, aan kunnen voelen wanneer een grens in de buurt begint te komen etc. Dat kan alleen maar met vallen en opstaan.

Burnout is dan ook niet een lineaire weg van herstel. Het gaat met ups en downs, als een berg waar je af en toe een dal (of klein ravijn) in tegenkomt. In 2014 maakte ik daarover al eens dit peptalk-filmpje, waarvan ik nog steeds denk dat het de situatie goed beschrijft.

Een prestatiegerichte maatschappij

Helaas is het nog steeds zo dat we in onze maatschappij heel lineair denken. Als het eenmaal wat beter gaat met een burnoutpatiënt, wordt er verwacht dat deze positieve trend in een keer wordt doorgezet. Je mag wel een keer een mindere dag hebben, of even stil komen te staan, maar een echte dip van langere tijd wordt al gauw argwanend bekeken. Het ging toch weer beter met je? Hup, niet flauw doen. Gewoon even doorzetten.

Dit heb ik zelf ook meegemaakt. Mijn moeder begreep ten eerste niet zo goed hoe het zat met die burnout. Ze dacht vooral dat ik goed uit moest rusten en misschien wat verdriet moest verwerken, maar dat kon ook door het even rustig aan te doen, toch? Ik heb haar heel vaak moeten uitleggen wat ik nodig had. Enorm vermoeiend, want daarvoor had ik vaak juist niet de energie. Ik was zo enorm overprikkeld. Me concentreren om een goed verhaal te houden was echt alsof ik door dik drijfzand in mijn hoofd moest waden, op zoek naar de juiste argumenten. En terwijl ik die vond, zakte ik met iedere stap verder weg in dat doffe, warrige gevoel in mijn hoofd. Ik wilde gewoon dat ze het begreep, maar dat deed ze niet.

Heel lastig, want mama is een echte lieve moeder. Zo eentje die altijd voor je klaar staat, naar je verhalen luistert en voor je zorgt. Maar achteraf heeft ze ook toegegeven dat het juist dit moederhart was dat haar in de weg zat. Ze wilde zo graag dat het goed met me ging, dat ze het niet goed kon binnenlaten toen ik zo in de put zat.

Onbegrip bij burnout

Ergens had ik dat ook wel gevoeld, dat ze het niet helemaal wilde toelaten. Mijn vader zette me soms met joggingpak en al in de auto en reed dan een rondje met me. Ik voelde geen druk om te hoeven praten of gezellig te doen. Hij was er gewoon voor me (oh god, nu moet ik huilen terwijl ik dit typ). Het was zo waardevol, want het gaf me echt het gevoel dat er iemand was die me begreep. Begrijpen gaat niet over voelen wat de ander voelt, maar wel over aanvoelen wat die persoon nodig heeft en daar de ruimte voor geven. Mijn vader deed dat geweldig.

Mama wilde ook helpen, maar toen ze me meenaam op een weekendje aan zee om tot rust te komen, was ze toch een beetje beledigd dat ik niet de hele tijd gezellig kon kletsen. Daar reageerde ze een beetje stuurs op. Terwijl ik alleen maar rust aan mijn hoofd wilde. Ik wilde over het strand lopen met iemand naast me die er echt voor me was, zonder dat we hoefden te praten. En ik vond het vreselijk dat ik dat steeds moest uitleggen. Alsof er een mes door me heen ging.

Uiteindelijk is de boel ontploft toen we op de hotelkamer waren. Ik kon het niet meer, voor haar behoeften zorgen én voor die van mij. Ik kon niet langer verantwoordelijk zijn voor haar wens dat het goed ging met mij. Want het ging niet goed met me.

Alles wat ik voor haar verborgen had gehouden om haar te sparen, liet ik er in een keer uit. Mijn dappere gezicht viel weg. Zelfs de stille muur die ik had opgetrokken om mijn ellende niet volledig aan haar te laten zien viel weg.

In een niet tegen te houden tsunami vloog de paniekaanval me aan. En ik liet het toe. Waar ze bij was.  Ik kwam amper uit mijn woorden. Trilde en zweette over mijn hele lichaam, ik huilde en ik krijste tegelijkertijd. En toen ze me probeerde vast te pakken om me te kalmeren, deed ik een stap naar achteren. Want ook dat vastpakken deed ze niet voor mij, maar voor haar. Ze wilde het niet zien. Mij niet zo zien.  Maar ik kon niet anders meer dan instorten. Ik ademde zwaar en onregelmatig in en uit. Er kwamen maar halve zinnen uit mijn mond over hoe afschuwelijk ik me voelde. En ik ben vreselijk boos geworden. Ter plekke heb ik het gezegd zoals ik het voelde, zonder rekening te houden met haar gevoelens. Iets wat ik nog nooit eerder had gedaan, want ze is mijn lieve zorgzame moeder…toch?

Ik vertelde haar over de pijn die ik vanbinnen voelde. De niet aflatende mist in mijn hoofd. Dat ik de ontbijtzaal van het hotel niet in kon lopen als er teveel mensen waren, omdat alles me aanvloog. Over hoe keuzes me zo enorm in de war maakten, dat ik vaak compleet bevroor en helemaal niets deed. En vooral hoe zat ik het was om dat allemaal voor haar te verbergen. Terwijl ik alles er woedend uitgooide, verdiepte mijn adem zich. Met elk woord kwam er meer opluchting. Ik hoefde die last niet meer op mijn schouders te nemen. Ik was alleen verantwoordelijk voor mezelf.

De tranen kwamen uiteindelijk met lange stille uithalen. Diep uit mijn buik. Ik wist dat ik haar op geen enkele manier gespaard had. Dat ze nu alles voelde wat ze niet had willen voelen.

En precies dat maakte ruimte voor wat ik echt nodig had. De mogelijkheid om kwetsbaar te zijn bij haar.

Door mijn tranen heen keek ik haar aan. Bezorgd en een beetje verslagen zat ze op het bed, maar ik voelde dat ze alles binnen liet. Eindelijk. Eindelijk was ze er voor me.

En toen kon ik loslaten.

‘Mama…. Mama, het voelt alsof ik val en maar blijf vallen…’vanuit de diepte bleven de tranen komen. Ik zakte op een stoel bij het raam in elkaar en verborg met schokkende schouders mijn gezicht diep in mijn handen.

Het moment dat ze haar armen om me heen sloeg en haar hoofd tegen het mijne legde was een van de grootste opluchtingen van mijn burnout.

Mijn moeder, de vrouw van wie ik het zo nodig had, had het eindelijk begrepen. Ze zei alleen nog maar, ‘Och meisje toch…’ en hield me vast voor wat een eeuwigheid leek.

Hoe mijn moeder mijn burnout uiteindelijk heeft ervaren, kun je lezen in deze brief die ze voor me geschreven heeft.

Onderhandel niet op jouw waarheid en wees kwetsbaar

Oh man, pffff… Nu moet ik even bijkomen. Haha. Terwijl ik dit typ zit ik zo ontzettend te huilen. Ik kan nog voelen hoe dat voelde. De worsteling die het was en de opluchting toen ik eindelijk echt kon voelen dat mijn moeder naast me stond.

Het heeft me ook een heel waardevolle les geleerd, die ik nog steeds meedraag en op veel momenten in mijn leven gebruik.

Onderhandel niet op jouw waarheid en wees kwetsbaar in jouw waarheid. Je hoeft de last van een ander niet op jouw schouders te nemen. Je bent niet verantwoordelijk voor hun emoties. Het is zelfs niet je verantwoordelijkheid om keer op keer op een rationele manier je proces aan een ander uit te leggen.

Verbinding met een ander ontstaat wanneer je in verbinding bent met jezelf. Laat jezelf gewoon zo zien als je in dit moment bent.

Na dit moment kon ik een heel goed gesprek met mijn moeder hebben over wat ik echt nodig had. En ook over wat zij nodig had. Wat ik van haar nodig had, was vooral dat er geen verwachtingen waren. Dat het gewoon slecht met me mocht gaan, voor zo lang als dat zou duren. En zij op haar beurt had van mij nodig dat ik het duidelijk aan zou geven als ze iets voor me kon doen. We spraken af dat zo lang ik dat niet deed, zij ook niets extra’s zou vragen of doen. Zo ging er aan beide kanten druk van de ketel.

Heel vaak zetten mensen in je sociale omgeving druk op je, omdat ze eigenlijk gewoon willen dat het goed met je gaat. Ze houden van je. Zoals met mijn moeder, denk je eens in… Ik ben haar baby. Laatst had ik nog een heel mooi gesprek met haar over hoe dat gevoel nooit verandert. Ja, ik ben een volwassene, maar ze voelt voor mij nu nog steeds hetzelfde als toen ik nog maar een minuut oud was.

Toch blijft het (juist) dan belangrijk om zuiver te blijven over hoe het met je gaat en wat je nodig hebt. Alleen dan kunnen mensen je echt helpen, op een manier die past bij wat je nodig hebt.

Als je wilt weten hoe je meer begrip kunt krijgen van je omgeving tijdens de burnout, lees dan eens dit artikel over communiceren met je partner (dit kan ook gebruikt worden richting familie en vrienden).

 

Heeft dit artikel je geholpen? Ik ben benieuwd. Laat het weten in de comments onder dit artikel.

 

Liefs, Nien

 

 

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

Ik heb zo hard gehuild toen ik dit las…. je verwoord mijn burn-out en het gevoel. Ik wil schreeuwen tegen de wereld en dat ze me met rust laten. ik haat dat gevoel, ik haat mijn burn-out

JongBurnout

Take care, Amber. Het gaat stapje voor stapje. Zorg goed voor jezelf, wees eerlijk in wat je nodig hebt.

hoi Nienke,

bedankt dat je hierover schrijft.
Ik ben nu vier maand burnout en ik heb veel ups en downs momenteel. Wat er eigenlijk gebeurt is dat ik mezelf nog steeds te moe maak door teveel boodschappen te halen, of te lang bij mijn paard te blijven hangen en dan daarna nog een afspraak te hebben. Als ik thuiskom begint bij mij direct het dipje. Ik kan dan bijvoorbeeld niet slapen die avond en ben super gespannen. Ik mag van mezelf niet te moe worden. zucht.. Nu ik het opschrijf snap ik dat ik misschien te streng ben maar alsnog, vraag ik me af: in hoeverre mag je jezelf dan moe maken en over je grenzen gaan?

Ok, het gebeurt ook dat ik binnen de grenzen blijf en dan ongeveer 70% van mijn energie verbruik maar toch ga ik zeker een keer per week over mijn grenzen heen. In hoeverre hoort dat erbij, steeds over je grenzen gaan? Ik overweeg nu om daarvoor een stresscoach in de arm te nemen, al is zo’n traject erg duur.
Is er nog iets anders wat ik kan doen?

JongBurnout

Hoi Anna,

Af en toe over je grenzen gaan hoort erbij. Je bent nog aan het leren waar je grenzen liggen. Wel is het verstandig om op tijd een stapje terug te doen als je jouw grens aan voelt komen. Dus zeker niet jezelf bewust uitputten. Maar als je het niet aan voelde komen en opeens ‘er overheen zit’: dat hoort erbij.

Een goede coach of therapeut is zeker een idee. Kijk ook eens of een psychotherapeut je kan helpen. Dat wordt in de tweede lijn vaak wel vergoed. Burnout wordt weliswaar niet vergoed, maar als je stressklachten gerelateerd kunnen worden aan bijvoorbeeld angst of depressieve klachten, dan weer wel.

Ik zou dat even bekijken voordat je uit je eigen zak iemand inschakelt.

Succes!

Liefs, Nien

O wow Nienke, dit artikel is echt prachtig geschreven! Ik krijg er tranen van in mijn ogen en je zuigt me helemaal in je verhaal.

Ook mijn moeder had veel moeite om te begrijpen wat er met me gebeurde. Mijn ouders woonden net in Singapore en ik had een reis gepland om hen voor het eerst te bezoeken. Mijn moeder keek enorm uit naar mijn bezoek. Ik boekte de reis een paar maanden van tevoren, maar in de tussentijd diende mijn burn-out zich aan. Op het moment van het daadwerkelijke bezoek was ik pas net weer een beetje aan het opklimmen uit mijn dal. Mijn arbo arts had me gewaarschuwd niet te gaan en ik begreep die waarschuwing goed, maar ik had mijn ouders al een half jaar niet meer gezien en juist toen had ik ze zo nodig. Op wilskracht ben ik daarom toch in dat vliegtuig gestapt. Maar eenmaal daar was ik volledig gebroken. Van de reis, maar ook door de jetlag. Mijn lichaam deed letterlijk overal pijn door de jetlag. Mijn moeder had vervolgens de hele week volgepland. Ze wilde vooral heel graag shoppen. In die grote Aziatische shopping malls?! Stel je voor haha! Ze was enorm teleurgesteld dat ik er niet over peinsde om ook maar een voet in de richting van zo’n mall te zetten. En dat ik niet mee wilde naar een klassikale zumba les. En dat ik niet gezellig mee wandelde naar dat ene restaurantje 20 minuten lopen verderop, maar dat ik voor dat kleine stukje in m’n eentje met de taxi ging. En dat ik elke avond voor 22u al op bed lag en er pas aan het eind van de ochtend weer uit kwam.

Maar het overgrote deel van mijn omgeving heeft me verrast met hun begrip voor mijn situatie. Zelfs nu nog, bijna 2 jaar later. Mijn omgeving lijkt vaak zelfs beter te begrijpen en te accepteren wanneer het weer even wat minder gaat dan ik zelf. Wanneer ik weer schoorvoetend mijn manager opbel dat ik slechte dagen achter de rug heb en op mijn tandvlees loop, stuurt hij me zonder pardon de rest van de dag (of zelfs week) naar huis. Wanneer een verjaardag, etentje etc. even te veel is, overladen mijn vrienden me met liefdevolle en bemoedigende berichtjes. Ze lezen dit waarschijnlijk niet, maar dikke knuffel aan mijn vrienden, collega’s en manager!!

JongBurnout

Wat beschrijf je dat onwijs mooi, Julia. En heftig dat je moeder er zoveel moeite mee had en je (zo te lezen) best veel druk op legde. Kan ze er inmiddels wel begrip voor opbrengen? Hoe dan ook, goed en fijn om te lezen dat de rest van je omgeving wel veel begrip heeft. Fijn is dat, he? 🙂

Hoi Nienke, bedankt voor je herkenbare verhaal. Van alle mensen om me heen is mijn lieve moeder degene die lastig kan begrijpen wat er aan de hand is en wat ik nodig heb. Elke dag belt ze op met de melding dat “het vandaag zeker weer wat beter gaat als gisteren” of “elke dag stapjes vooruit hè”. Als ik zeg dat ik even een dip heb, begint ze te huilen. Ze wil ALLES voor me doen om me beter te krijgen. Superlief, maar ik heb tijd en ruimte nodig om ziek te mogen zijn. Zij wil haar kind niet ziek zien, wat ik ook begrijp (ik ben zelf ook moeder). We hebben nu afgesproken dat ze om de dag belt en dat ik het aangeef als ik iets praktisch nodig heb. Voor haar is dit heel moeilijk, maar ik kan ook niet haar zorgen op mij nemen.

JongBurnout

Oh ja, herkenbaar. Het is heel liefdevol en hoopvol bedoeld, maar juist de druk van de hoop van andere mensen kun je er echt niet bij hebben. Misschien kun je haar vragen of ze eens bij je wil komen schoonmaken bijvoorbeeld? Of eens boodschappen voor je wil doen / je ontzorgen met de kids? Misschien heeft ze dan het gevoel dat ze iets kan bijdragen aan je herstel. En voor jou is het ook fijn. En dan daarnaast uitleggen dat je het meeste aan haar hebt als je gewoon samen lekker met een kop thee op de bank zit en een serie kijkt ofzo.

Hey Nienke, wat goed van je dat je dit artikel voor ons durft te typen. Het is een onderwerp waar ik nu, een jaar en een half sinds ik voor het eerst thuis zat met “overspannenheid”, nog steeds last mee heb. Het voelt als een opluchting te weten dat ik hier niet alleen mee sta. Nu, ergens weet je dat wel, maar het ook nog eens lezen voelt als een bevestiging.
Mijn ouders zijn ook heel lieve mensen, qua verzorging en structuur heb ik nooit iets te kort gehad. Qua emoties verliep het altijd wel moeilijk. Ik ben een heel emotioneel persoon, ook wel hoogsensitief en mijn ouders, met name mijn vader, hebben hier altijd heel wat moeite mee gehad. Ik heb het dan ook jaren kunnen “tegenhouden”. Ik was zelfs fier op mezelf dat er jaren voorbij zijn gegaan zonder dat ik ook maar ik keer had gehuild. Nu kan ik me dat zelfs niet meer voorstellen, één week niet gehuild en ik weet dat er iets scheelt. Doorheen mijn burn-out ben ik ermee gestopt om mijn gevoelens weg te stoppen voor mijn moeder. Net zoals jij aan gaf is het iets wat ik niet meer kan, ik heb soms ook het gevoel dat ik op ontploffen sta. Ik kan ook niet meer liegen en zwijgen sinds mijn burn-out. Voor sommige mensen heel confronterend. Enkel tegen mijn vader kan ik niet rechtuit zijn. Hij is als een spiegel voor mij op het vlak van gevoelens. Als ik mij slecht voel, dan is mijn vader heel erg nerveus. Voel ik mij goed dan is hij ook overenthousiast. Enkel en alleen daardoor weet ik dat hij van me houdt en het beste met me voor heeft. Voor de rest is hij geen prater of knuffelaar. Komt er ook nog eens bij dat mijn ouders het niet eens zijn met de keuzes die ik voor de toekomst maak. Waarom kan hun dochter niet eens “normaal” zijn. Mijn ouders en broer willen zo weinig mogelijk opvallen, terwijl ik net houd van acteren, zingen en dansen. En ja, dat doe je op een podium. Vroeger moest ik me altijd klein houden, nu ben ik 30 en ben ik gebroken. Sinds enkele maanden bouw ik mijn leven weer op in functie van mijn toekomst, naar de persoon wie ik ben. Al herken ik me ook in het feit dat ik me de dingen nogal moeilijk kan toe-eigenen. Net alsof ik die nieuwe persoon niet mag zijn en er mij ieder moment iemand zal komen “ontmaskeren”. Terwijl de mensen in mijn nieuwe hobby’s me allemaal met open armen ontvangen en ik me super goed voel bij hen. Ondertussen heb ik het dus nog steeds heel erg moeilijk met het feit dat de mensen die het dichtst bij me staan, me het moeilijkst of zelfs niet aanvaarden. Het is een wijze les voor me. De buitenwereld zal altijd milder voor me zijn, in zekere zin, dan mijn eigen familie is voor mij. De grootste steun had ik aan mijn beste vriendin, zonder oordeel heeft zij me laten zijn wie ik wou zijn gedurende mijn ganse proces. Een andere vriendin heeft opnieuw toenadering gezocht en vond het heel erg dat zij dit alles niet had zien aankomen.
Dit is redelijk lang geworden, maar ik wil gewoon even kwijt dat ik zo blij ben met al deze herkenning op je site. Ik ben hier terechtgekomen in de eerste maanden van mijn burn-out en heb steeds hoop geput uit al je artikelen. Dank je wel hiervoor Nienke. Doe zo verder, maar denk ook aan jezelf!

JongBurnout

Ha Sarah,

Dankjewel voor je mooie reactie. Je raakt me. Ik ben heel blij dat de artikelen je tot steun zijn. Het klinkt alsof je belangrijke patronen aan het doorbreken bent en steeds meer in je eigen kracht komt te staan. Op een gegeven moment ga je als volwassene accepteren dat je jouw eigen leven hebt en dat je geen verantwoording meer hoeft af te leggen aan je ouders. Hoe vreemd het ook klinkt, juist als die klik gemaakt is wordt de band met je ouders sterker. Zo heb ik het althans ervaren.

Liefs!

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)