Mediteren, hoe doe je dat?

hoe moet je mediteren

‘Jeetje, mediteer jij iedere ochtend? Dat zou ik echt niet kunnen, hoor.’ Als ik geld kreeg voor elke keer dat iemand dat tegen me zegt… Zeker als je nog nooit hebt gemediteerd kan het misschien een flinke onderneming lijken ermee te beginnen. Niet lang stil kunnen zitten, je gedachten niet stop kunnen zetten of het wel geprobeerd hebben, maar ‘er gebeurde niets’. Dit somt zo’n beetje de argumenten op van mensen die me vertellen dat ze niet kunnen mediteren. En daar dwars doorheen klinkt dan vaak een grote nieuwsgierigheid. Dus daarom: bij deze een artikel over hoe je kunt leren mediteren.

Geen gedachten meer hebben

Voordat ik overga op het ‘hoe dan’, wil ik even een mythe uit de wereld helpen. Veel mensen denken nog steeds dat er tijdens een meditatie geen gedachten meer zijn. Hoewel dit in een zeldzaam geval wel voor kan komen, is het niet het doel van meditatie. Voor zover je al van een doel kunt spreken gaat het bij meditatie meer om leren kijken wat er in jou gebeurt zonder er iets mee te doen.

We zijn geneigd altijd direct iets met gedachten of gevoelens te doen. Gaan al snel over tot probleem oplossen, beschouwen, of zelfs in paniek raken. Door te oefenen met meditatie zie je welke gedachten er bij je binnenkomen en leer je zogezegd er vanaf te blijven. Je kijkt er alleen maar naar, zonder de volgende stap te nemen. Met de volgende stap bedoel ik dat je mee gaat met de gedachte. Er komt bijvoorbeeld in je op dat het gras nog niet gemaaid is. Op zich is er niets mis met die gedachte. Hij is er gewoon zomaar opeens. Alleen raken we onszelf kwijt doordat we vervolgens iets met die gedachte gaan doen. In je hoofd begin je te plannen. Je ziet jezelf al de grasmaaier uit de schuur halen, kiest al een tijdstip waarop je dat wil gaan doen en besluit dit keer meteen ook het gazon wat Pokon te geven. Maar de Pokon is op. En voor je het weet sta je in gedachten met twee schreeuwende kinderen die je net van school hebt gehaald in de Intratuin. En ben je gestresst. Alleen maar doordat je opvolging gaf aan een gedachte die er zomaar opeens was.

Door te mediteren leer je naar gedachten te kijken zonder er iets mee te doen. Er zijn meditatiedocenten die het vergelijken met het voorbij drijven van wolkjes. Je ziet een gedachte en laat hem voorbij gaan. In het begin gaat dat misschien lastig en betrap je jezelf er op dat je toch weer met een gedachte mee bent gegaan, maar na verloop van tijd ga je dat patroon zien en houd je er eerder mee op. Dat geeft heel veel rust. En je zult zien dat je het op andere momenten van de dag ook beter kunt.

hoe moet je mediteren

Steeds weer terug naar het begin

Hoe voorkom je dan dat je mee gaat met een gedachte? Of hoe stop je het proces als je eenmaal met de fanfare mee bent gegaan? Heel simpel: ga terug naar het begin. Keer terug naar waar je begonnen bent: het zitten op een kussentje of in je favoriete stoel. Voel hoe je daar zit. Voel de benen, de voeten en ontspan. Merk de spieren op die aangespannen zijn geraakt door het mee gaan met de gedachte en laat ze los.

Er is niets mis met terug gaan naar het begin. Sterker nog, het is het allerbelangrijkste dat er is in meditatie. Meditatie heeft geen doel. Geen eindpunt. Dus je kunt niet minder of verder op weg zijn. Het gaat er juist om bij het begin te kunnen blijven. Dat klinkt misschien een beetje vaag, maar als je het een paar keer hebt geprobeerd ga je wel zien wat ik bedoel.

Focus op een punt of je adem

Bij het begin kunnen blijven wordt ook wel ‘eenpuntigheid’ genoemd. Ik weet nog dat dit mij behoorlijk uitdagend en vergevorderd in de oren klonk. Bij eenpuntigheid dacht ik aan een zeer geconcentreerde monnik op een berg, die volkomen gefocussed en in het moment kon zijn. Nou goed, dat is misschien een staat waar je in kunt raken met eenpuntigheid. Maar eenpuntigheid is dit: je volledige aandacht richten op een ding, zodat je niet verstrikt raakt in de vele prikkels waar we doorgaans zo automatisch op reageren.

Een heel goed hulpje is om de adem het centrum van de aandacht te maken. Let gewoon op hoe de adem in en uit stroomt, zonder er iets aan te veranderen. Alles is goed. Misschien adem  je heel rustig, maar het kan ook zijn dat je snel of benauwd ademt. Laat maar gebeuren en kijk er gewoon naar.

Er zijn ook mensen die op iets anders focussen. Bijvoorbeeld de vlam van een kaars. Of het van binnenuit voelen van de voeten.

En telkens als er een gedachte komt en je merkt dat je er weer in mee bent gegaan, keer je weer terug naar dat focuspunt.

hoe werkt mediteren

Lang stil kunnen zitten

‘Mediteren is niets voor mij. Ik kan niet lang stilzitten’. Daarmee doen de meeste mensen meditatie af en dat was dat. Terwijl het een misvatting is dat je een halfuur of langer achter elkaar moet kunnen blijven stilzitten.

Je moet begrijpen dat wij doorgaans gewend zijn de hele dag met steeds een andere fanfare mee te rennen. Er komt een gedachte op, wij gaan er achteraan. Er is een gevoel, daar duiken we helemaal in. We interpreteren voor de derde keer vandaag hoe die collega het nou eigenlijk bedoelde toen ze die ene opmerking maakte. Het gaat maar door en we zijn zelden waar we werkelijk zijn. Ons lichaam is thuis op de bank, maar het hoofd is in tijd en plaats heel ergens anders (in de supermarkt boodschappen aan het doen om vijf uur vanmiddag, bijvoorbeeld).

Een geest die zo gewend is met alles mee te gaan, daar kun je niet van verwachten dat die er zomaar mee akkoord gaat een halfuur lang keurig stil te zitten om naar gedachten te kijken. Je kunt dus ook verwachten dat je lichaam en geest allerlei trucjes gaan uithalen. Je been begint te slapen of er begint iets te kriebelen. Je merkt opeens dat je al een hele tijd niet meer alert bent of zelfs in slaap begint te vallen. Dat geeft allemaal niets. Het hoort erbij. Maar zo gauw je het merkt is het wel belangrijk dat je weer terugkeert naar het begin, en dat je geen aandacht besteedt aan dat slapende been of die kriebel achter je oor. Je been valt er heus niet zomaar af. Die kriebel verdwijnt uit zichzelf weer.

Begin ook niet meteen met een kwartier of een halfuur. Begin met vijf minuten, iedere dag op hetzelfde tijdstip. Na een tijdje maak je daar tien minuten van enzovoorts. Bouw dat op tot zeker twintig minuten (of meer, als je dat fijn vindt). Je geest wordt na ongeveer een ruim kwartier namelijk pas echt rustig. Dan ervaar je de staat van zijn die past bij het beeld dat je nu waarschijnlijk hebt van meditatie.

mediteren

De kracht van herhaling           

Je zult merken dat je sneller dat kalme gevoel krijgt als je elke dag op (min of meer) hetzelfde tijdstip mediteert. Net zoals je lichaam en geest nu geprogrammeerd zijn met iedere prikkel mee te gaan, zullen ze na verloop van tijd geprogrammeerd raken om sneller in de rust van meditatie te komen. De kracht van herhaling is in dit geval heel sterk. Gun jezelf dus elke dag een stukje tijd om vrij te maken voor meditatie.

Vier kernpunten

De vier kernpunten voor het leren van meditatie zijn daarmee als volgt:

  • Bouw het op. Begin met vijf minuten en doe daar steeds iets bij, tot je na verloop van tijd tenminste 20 minuten achter elkaar kunt zitten.
  • Gebruik de kracht van herhaling: mediteer elke dag op een (min of meer) vast tijdstip.
  • Focus op één punt. Dat kan de adem zijn, maar ook de voeten of de vlam van een kaars.
  • Keer steeds terug naar het begin. Gedachten mogen er zijn, maar laat ze opkomen en ga er niet in mee. Kijk ernaar in plaats van er iets mee te doen, en keer terug naar het focuspunt (adem, vlam, of voeten).

Tot slot wil ik je ook nog even geruststellen over de plek waar je mediteert. Een meditatiekussentje is wel heel fijn en indien jouw lichaam er toe in staat is, is het wel het beste om met een rechte rug te zitten. Maar je kunt net zo goed met rechte rug op een stoel zitten, met beide voeten stevig op de grond en je handen op je knieën. Zo lang je maar stevig zit en goed kunt aarden. Hakschoenen en oncomfortabele kleding kun je beter achterwege laten om die reden. Er zijn ook gevallen bekend van vergevorderde Tibetaanse monniken die vanwege ouderdom of gebrek volkomen scheefgezakt zaten en dan nog een heel diepe meditatie ervoeren. Het gaat dus niet om het uiterlijke plaatje. Maar hou jezelf ook niet voor de gek. Je weet wanneer je gefocussed en ontspannen zit.

Laat je reactie achter

Ik ben benieuwd wat je van dit artikel vindt. Laat je het me weten?

Blog Comments

[…] Ik begon met een opleiding tot yogadocent, om zo mijn bijzondere ervaringen met yoga en meditatie verder te verdiepen. De enorme rust en de onvoorwaardelijke liefde die ik voor mezelf kon voelen tijdens die momenten wilde ik leren overdragen op andere mensen. Ook had ik het gevoel dat er meer is tussen hemel en aarde en dat we bewogen worden door diepere drijfveren dan simpelweg hard te willen werken en veel geld te willen verdienen. Op zijn minst was ik zelf op zoek naar zingeving, een diepere betekenis in het leven. Ik vond die betekenis en het antwoord op een aantal vragen door de beoefening van yoga en meditatie. […]

Mooi artikel. In het geval van burn-out klachten kan meditatie heel goed helpen (ik spreek uit ervaring). Ook lichaambewustzijn oefeningen kunnen hierbij goed helpen. Zien wat er gebeurt in je lichaam bij spanning of emoties als angst, frustratie en boosheid. Bovendien ontwikkel je met meditatie het inzicht dat je de identificatie met hetgeen dat je tegenkomt kan loslaten.

Geef een reactie (*Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd)